بسمه تعالی عنوان مقاله بررسی رابطه بین نسبت‌‌های سودآوری شرکتهای موجود در بورس ایران نام و نام خانوادگی: حمید رضا حاجب کارشناسی ارشد حسابداری تابستان 1386 بررسی رابطه بین نسبت‌‌های سودآوری شرکتهای موجود در بورس ایران دکتر محمد نمازی حمید رضا حاجب چکیده اطلاعات مالی توسط گروههای مختلف استفاده‌کننده و برای مقاصد گوناگون بکار گرفته می‌شود. به منظور اتخاذ تصمیمات صحیح در چارچوب اهداف موردنظر، استفاده‌کنندگان صورت‌های مالی، تجزیه و تحلیلهای مالی انجام می‌دهند. نحوه انجام این تحلیلها با توجه به اینکه چه گروهی و با چه اهدافی علاقمند به تجزیه و تحلیل مالی مؤسسات هستند متفاوت است . یکی از مهمترین و کاربردی‌ترین روشهای تجزیه و تحلیل مالی، استفاده از نسبت‌‌های مالی است . در این مقاله تمرکز برسه مورد از نسبت‌‌های سودآوری آست. سودآوری یکی از شاخصهای مهم سلامت مالی شرکت و کارایی مدیریت آن شرکت در کسب سود قابل قبول است. واژهای کلیدی: نسبت‌‌های مالی، نسبت‌‌های سودآوری، حاشیه سود، شرکتهای موجود در بورس ایران مقدمه از جمله پیامد های سیر تکاملی حسابداری، استفاده از نسبت‌‌های مالی برای تجزیه تحلیل صورت‌های مالی است. پیدایش نسبت‌‌های مالی به اواخر قرن 19 باز می گردد.از آن زمان تحلیلگران ، نسبت‌‌هایی را که اکنون به طور گسترده ای مورد استفاده قرار دارند را توسعه دادند. در سال 1993 لو و تیاگاراجان مطالعات او و پنمن را به طریق دیگری دنبال کردند.این دو محقق به جای استفاده از مدلهای آماری در انتخاب نسبت‌‌های مالی ،از نسبت‌‌هایی استفاده کردند که طبق مطالعه آنان تحلیل گران مالی از آن نسبت‌‌ها در عمل استفاده می کنند. آنها 12 علامت مالی را انتخاب کردند و از طریق مدل رگرسیون آنها را آزمون نمودند و به این نتیجه رسیدند که علایم بنیادی با بازده سهام در ارتباط هستند. در سال 2000 پیتروسکی مطالعه ای تحت عنوان استفاده از اطلاعات صورت‌های مالی برای تفکیک شرکت‌های موفق از ناموفق انجام داد. سوال اصلی این محقق این بود که آیا می‌توان با استفاده از تحلیلهای بنیادین مبتنی بر حسابداری از شرکت‌هایی که نسبت ارزش دفتری به قیمت بازار بالایی دارند، بازدهی بالاتری کسب کرد؟ در مطالعه دیگری توسط موهنرام در سال 2004 نیز از نسبت‌‌های مالی برای تفکیک شرکت‌های موفق از شرکت‌های نا موفق استفاده شد. بنابراین دیده می‌شود که این نسبت‌‌ها در سطح وسیعی در پ‍‍‍‍‍ژوهش های مختلف به عنوان عوامل اساسی در تعیین ارزش شرکت‌ها و تفکیک شرکت‌های موفق و برتر در مقابل شرکت‌های ناموفق بکار گرفته شده‌اند. نسبت‌‌های مالی این روزها اگر کسی بخواهد در زمینه بورس و سهام فعالیت کند باید بتواند نسبت‌‌های مالی یک موسسه را محاسبه کند . نسبت‌‌ها مانند کلیدهایی هستند که درهای بسته را باز می کنند . وقتی که شما یک صورت مالی را در اختیار دارید و می خواهید به موسسه صاحب آن صورت مالی وام بدهید ، بهترین کار محاسبه نسبت‌‌های نقدینگی موسسه مذکور است . نسبت‌‌های اهرمی نیز کارایی بالایی دارند . از طریق این نسبت‌‌ها می‌توان نسبت بدهی به دارایی و نسبت بدهی به حقوق صاحبان سهام را مشخص نمود . ضمناً میتوان میزان توانایی یک موسسه در پرداخت بهره را محاسبه نمود . نسبت دیگری نیز وجود دارد که نشان می‌دهد درآمد شرکت تا چه اندازه برای پوشش هزینه‌هایثابت کافی است.نسبت‌‌های فعالیت که شامل : نسبت گردش موجودی کالا ، نسبت متوسط دوره وصول مطالبات ،نسبت گردش حساب‌های دریافتنی ، نسبت گردش داراییهای ثابت و نسبت گردش مجموع دارایی هاست،خود جای صحبت بسیار دارد که در این مطلب نمی گنجد . نسبت‌‌های سودآوری و مالکیت هم که اهمیت خاصی برای مدیریت سهام دارد معمولاً کمتر مورد توجه سهامداران قرار می گیرد . معمولاً سهامداران تنها با توجه به سابقه یک موسسه ، اقدام به خرید سهام آن موسسه می نمایند . شاید دلیل اصلی این اقدام ، دانش ناکافی سهامداران در ایران است . معمولاً در ایران سرمایه و تجربه حرف اول را میزند و دانش جایگاه خواصی ندارد .باید توجه داشت که اگر تجربه و دانش در هم آمیخته شود و سرمایه در کنار این ترکیب قرار گیرد در این صورت نه تنها نتیجه مطلوب تری حاصل می‌شود بلکه ریسک سرمایه گذاری نیز کاهش می یابد.در زیر هرکدام از نسبت‌‌های مالی را به اختصار توضیح می دهیم و سپس نسبت‌‌های سودآوری را به صورت کامل تری توضیح می دهیم. 2-1- نسبت‌‌های نقدینگی نسبت‌‌های نقدینگی: نقدینگی عبارتست ازتوانایی شرکت درجوابگویی به تعهدات کوتاه مدت خود . نقدینگی جهت اجرای فعالیت های واحد تجاری ضروری است ،‌ به خصوص درزمانی که شرکت بامشکلات خاصی نظیررکود اقتصادی ویا زیانهای ناشی ازآن و یا افزایش ناگهانی درقیمتِ مواداولیه ویاقطعات مورد استفاده شرکت روبه روگردد .درچنین شرایطی چنانچه شرکت فاقد نقدینگی کافی باشد مشکلات مالی جدی برای آن بوجودخواهدآمد. نسبت‌‌های نقدینگی عبارتند از : نسبت جاری:این نسبت نشان میدهد که دارایی‌های جاری تا چه اندازه توانایی پوشش بدهی های جاری را دارند. نسبت آنی : در این نسبت جانب احتیاط در تامین مطالبات طلبکاران رعایت شده است. چرا که موجودی کالا با پیش پرداختها همیشه قابلیت تبدیل شدن به نقدینگی را نداشته و با کنار گذاشتن آنها ، دارایی جاری را منهای این دو قلم ، دارایی آنی نامیده و سپس آن را با بدهی جاری می سنجیم. نسبت دارایی جاری: این نسبت نشان میدهد که دارایی جاری چه نسبت از کل داراییها را تشکیل می‌دهد. 2-2- نسبت‌‌های اهرمی نسبت‌‌های اهرمی( بازپرداخت بدهی های بلند مدت ) : توانایی بازپرداخت بدهی عبارتست ازقدرت جوابگویی مؤسسه به بدهیهای بلندمدت خود ، درسررسید آنها، تحلیل این تــوانایی برساختاربلندمدت مالی وعملیاتی مؤسسه تاکید دارد . میزان بدهی ها ی بلندمدت مؤسسه درساختارسرمایه آن نیزدراین تحلیل مورد توجه قرارمی گیرد . دراین بررسیها سودآوری مؤسسه نیزباید مورددقت قرارگیرد ، چراکه تا شرکتی سودآورنباشد قادربه بازپرداخت بدهیهای خود نخواهد بود . وقتی بدهی یک شرکت زیاد باشد مدیریت ناچارخواهد بود که برای تأمین منابعِ مالیِ اضافی به روشهای دیگری ودرصدرآن به صاحبان سرمایه ( صدورسرمایه ) متوسل شود ، و نیز تلاش نماید که سررسید بدهیهای را تمدید کند که بدون شک هزینه تامین سرمایه در هر یک از این حالات افزایش خواهد یافت.نسبت‌‌های اهرمی عبارتند از : نسبت کل بدهی : این نسبت وضع طلبکاران را در مقابل صاحبان سهام نشان می‌دهد. نسبت بدهی جاری به حقوق صاحبان سهام: این نسبت حاکی از رابطه بدهی جاری با حقوق صاحبان سهام (ارزش ویژه) است. وقتی نسبت بالا باشد، نامطلوب بوده و افزایش مستمر آن ایجاب می کند که در نحوه ترکیب سرمایه گذاری تجدید نظر گردد. نسبت بدهی بلند مدت به حقوق صاحبان سهام: این نسبت حاکی از رابطه بدهی بلندمدت با حقوق صاحبان سهام (ارزش ویژه) است. نسبت دارایی ثابت به حقوق صاحبان سهام: این نسبت نشان میدهد که چه مقدار از حقوق صاحبان سهام به مصرف دارایی ثابت رسیده است. وقتی نسبت پایین باشد ، نقدینگی بالا خواهد بود. 2-3- نسبت‌‌های فعالیت نسبت های فعالیت : این نسبت‌‌ها نشان می دهند که باچه سرعتی دارایی های مختلف به فروش یاپول نقد تبدیل می شوند . به عبارت دیگراین نسبت‌‌ها حاکی ازتوانایی مدیریت دربکارگیری داراییهادرفعالیت نهایی شرکت ( فروش محصول ) می باشد. نسبت‌‌های فعالیت عبارتند از : نسبت گردش دارایی: این نسبت میزان و اثر گردش دارایی ها را در تحصیل درامد نشان میدهد. نسبت گردش دارایی ثابت: این نسبت میزان گردش دارایی های ثابت یک شرکت را که در میزان فروش تاثیر می گذارند نشان میدهند. متوسط دوره وصول مطالبات: این نسبت متوسط زمانی که از فروش شروع و به وصول مطالبات ختم می‌شود را شامل می گردد. نسبت گردش موجودی کالا: این نسبت میزان تاثیر موجودی های کالا در مقدار فروش یک شرکت را نشان میدهد. 2-4- نسبت‌‌های سودآوری نسبتهای سود آوری : یکی ازشاخص های مهم سلامت مالی شرکت و کارایی مدیریت آن توانایی شرکت در کسب سود قابل قبول و یا برگشتی راضی کننده روی سرمایه گذاری آن است . بدیهی است که سرمایه گذاران تمایلی به مشارکت در شرکتی که سودآوری و درآمدسازی ضعیفی دارد از خود نشان نمیدهند . چرا که سود آوری اندک در قیمت سهام و توانایی بالقوه شرکت در پرداخت سود سهام تاثیر منفی دارد . اعتباردهندگان نیزراضی به پرداخت وام به شرکتی که موقعیت ضعیفی ازنظر سودآوری دارد نخواهند بود ، چون احتمال این را می دهند که طلب آنها هرگز باز پرداخت نگردد . البته باید یادآوری شود کــه قدرمطلق سود اهمیت چندانی ندارد مگراینکه این سود درقیاس با منبع ایجاد آن (میزان سرمایه گذاری ) مورد ارزیابی قرارگیرد. نسبت‌‌های سودآوری عبارتند از: نسبت سود ناخالص : این نسبت حاکی از اثر کنترل بهای تمام شده کالای فروش رفته و روش قیمت گذاری کالا برای فروش است . نسبت مذکور را با دوره های مالی گذشته موسسه و صنایع مشابه مقایسه می کنند. نسبت سود عملیاتی: این نسبت بیانگر توانایی موسسه در کنترل هزینه‌های عملیاتی بوده و آن را در رابطه با افزایش فروش و تغییرات سود ناخالص تفسیر می کنند. نسبت بازده فروش: این نسبت نشان می‌دهد که از هر یک ریال فروش چه میزان سود خالص به دست آمده است. نسبت بازده داراییها: این نسبت بیانگر توانایی موسسه در بکار گیری تمام منابعی است که در اختیار آن قرار دارد. نسبت بازده حقوق صاحبان سهام: این نسبت حاکی از میزان سودآوری موسسه بوده و بازده متعلق به صاحبان سهام را نشان می‌دهد. 2-5- نسبت‌‌های مالکیت نسبت‌‌های مالکیت: این نسبت‌‌ها بطور مستقیم و غیر مستقیم پیوند دهنده سود نقدینگی هستند و به سهامداران در ارزیابی نقدینگی ها و سیاستهایی که بر قیمت بازار سهام تأثیر می گذارند کمک می کند یعنی آنان می‌توانند با استفاده از این نسبت‌‌ها وضعیت سرمایه گذاری خود را در شرکت در زمان حال و آینده بررسی کنند . همانطور که پیداست این نسبت‌‌ها بیشتر از همه مربوط به صاحبان سهام است. 3- سودآوری و حاشیه سود نسبت‌‌های سود آوری عبارتند از: نسبت سود ناخالص نسبت سود عملیاتی نسبت بازده فروش نسبت بازده داراییها نسبت بازده حقوق صاحبان سهام نسبت بازده سرمایه در گردش از بین این نسبت‌‌ها سه نسبت از نسبت‌‌ها، نسبت بازده فروش، نسبت بازده داراییها و نسبت بازده حقوق صاحبان سهام، را که تاحدودی از بقیه مهمتر ، جامعتر و کاربردیتر بودند انتخاب شدند . سه نسبت اول(نسبت سود ناخالص، نسبت سود عملیاتی و نسبت بازده فروش ) به نسبت‌‌های حاشیه سود معروفند. مهم‌ترین هدف هر شرکت به دست آوردن پول و حفظ این وضعیت است که به میزان زیادی به میزان نقدینگی و کارآیی شرکت بستگی دارد. به این خاطر که این مشخصه‌ها، توانایی یک شرکت را در پرداخت سود به سهامداران تعیین می‌کند، سوددهی شرکت در قیمت سهام آن منعکس می‌شود. به این دلیل، سرمایه‌گذاران باید سوددهی شرکت را از جنبه‌های گوناگون مدنظر قرار دهند. از جمله اینکه شرکت در استفاده از منابع خود چقدر کارآیی دارد و چه میزان از عملیات خود، ایجاد درآمد می‌کند. محاسبه حاشیه سود یک شرکت می‌تواند راه خوبی برای تسلط بر این مفاهیم و دیگر جنبه‌های تولید ثروت از جانب شرکت برای سرمایه‌گذاران فراهم کند. 3 -1- چرا از نسبت‌‌های حاشیه سود استفاده می کنیم؟ نتیجه نهایی عملکرد یک شرکت یا بهتر بگوییم سود خالص آن اولین معیاری است که بیشتر سرمایه‌گذاران در رابطه با سوددهی یک شرکت مدنظر قرار می‌دهند متاسفانه توجه محض به عواید و سودهای خالص یک شرکت، بسیار اغواکننده می‌تواند باشد و همیشه تصویری دقیق از عملکرد شرکت ارائه نخواهد داد و تکیه بر این مقادیر به تنهایی، می‌تواند عواقب بدی را به همراه داشته باشد.در مقابل نسبت‌‌های حاشیه سود قادر هستند که دیدگاه عمیق‌تری به کارآیی مدیریت در اختیار سرمایه‌گذاران قرار دهد. این نسبت‌‌ها به جای در نظر گرفتن اینکه مدیریت شرکت، چه میزان از دارایی‌ها، سهام و سرمایه‌گذاری‌های شرکت به دست آورده، مقدار پولی را که شرکت از تمام درآمدها حاصل از «فروش محصولات» دارایی‌ها و سرمایه‌گذاری‌ها به دست خواهد آورد، مورد توجه قرار می‌دهد. حاشیه‌ها به بیان ساده، عوایدی هستند که به صورت نسبت یا درصدی از فروش شرکت، بیان می‌شوند. این درصد سرمایه‌گذاران را قادر می‌سازد که سوددهی شرکت‌ها را به مقایسه بگذارند که اعداد و ارقام بدست آمده از صورت‌های مالی شرکت‌ها، چنین توانایی را ندارند. یک مثال در این زمینه می‌تواند بسیار روشن‌گر باشد. در اولین فصل سال 2003، شرکت سازنده کامپیوترهای شخصی Dell از 175 میلیارد دلار فروش خود، سودی برابر 749 میلیون دلار کسب کرد. رقیب اصلی این شرکت، یعنی شرکت HP نیز از فروش 9/19 میلیارد دلاری خود، 990 میلیون دلار سود به دست آورد. مقایسه سود این دو شرکت به شما ثابت می‌کند که HP بهتر از Dell به سود رسیده است. اما آیا این مقایسه می‌تواند حرفی پیرامون سوددهی و کارآیی این دو شرکت داشته باشد؟ اگر به حاشیه سود یا به عبارتی عوایدی که از هر دلار حاصل از فروش شرکت به دست می‌آید توجه کنید خواهید دید که Dell به ازای هر دلار، 65 سنت به دست آورده و این در حالی است که همین نسبت برای شرکت HP کمتر از 5 سنت است این اختلاف چندان زیاد نیست اما همین نکته، یکی از دلایلی است که ارزش بازار Dell بیشتر از HP است. در بحث حاشیه سود با سه دسته متفاوت روبرو هستیم: حاشیه سود ناویژه، حاشیه سود عملیاتی، حاشیه سود خالص. حاشیه سود ناویژه: سوددهی شرکت را با در نظر گرفتن هزینه‌های فروش یا بعبارتی بهای تمام شده کالای فروش رفته بیان می‌کند. به عبارتی بیان می‌کند که کارآیی مدیریت در بکارگیری منابع و نیروی کار در چه سطح است. برای مثال، شرکتی که فروشی معادل یک میلیون دلار و بهای تمام شده کالای فروش رفته 600 هزار دلار داشته باشد در نتیجه حاشیه سود ناویژه شرکت برابر 40 درصد است. شرکت‌هایی با حاشیه سود ناویژه بالا، منابع زیادی در دست دارند تا در زمینه‌های دیگر از جمله طرح و توسعه یا بازاریابی صرف کنند. پس روندهای نزولی در حاشیه سود ناویژه را جدی بگیرید زیرا می‌تواند نشان‌دهنده مشکلات آتی شرکت در سوددهی باشد. روند منفی و مداوم حاشیه سود ناویژه ممکن است نشان‌دهنده عدم کارآیی مدیریت در مهار افزایش اقلام تشکیل‌دهنده بهای تمام شده کالای فروش رفته باشد. البته توجه داشته باشید که حاشیه سود ناویژه برای هر صنعت، متفاوت است. پس همه را به یک چشم نگاه نکنید.                                   سود ناخالص حاشیه سودناخالص = --------------------                                   فـروش خالص حاشیه سود عملیاتی: با در نظر گرفتن سود شرکت قبل از کسر مالیات، حاشیه سود عملیاتی منعکس‌کننده موفقیت مدیریت شرکت در ایجاد سود از عملیات جاری شرکت است. این نسبت نشان‌دهنده این واقعیت است که به ازای هر واحد پولی، از فروش، چه میزان سود عملیاتی (سود پس از کسر هزینه‌های عملیاتی) عاید شرکت شده است. نسبت‌‌های بالای حاشیه سود عملیاتی نشان‌دهنده توفیق مدیریت در کنترل هزینه‌های شرکت و یا پیشی گرفتن رشد فروش شرکت به رشد هزینه‌های آن است.                                  سودعملیاتی حاشیه سودعملیاتی = --------------------                                   فـروش خالص حاشیه سود عملیاتی در عین حال امکان مقایسه سوددهی شرکت‌هایی که معمولاً هزینه‌های عملیاتی و بهای تمام شده کالای فروش رفته را افشا نمی‌کند، برای سهامداران فراهم کند. این نسبت معمولاً قابل اتکاتر به شمار می‌آید. زیرا کمتر مورد دستکاری توسط حقه‌های حسابداری قرار می‌گیرد. به طور طبیعی به علت اینکه این نسبت شامل تمام هزینه‌ها از جمله هزینه‌های فروش و هزینه‌های عملیاتی است، مقدار آن از حاشیه سود ناویژه کمتر است. حاشیه سود خالص: سود خالص شرکت، پس از کسر مالیات به دست می‌آید و به عبارتی سود قابل تقسیم شرکت لقب می‌گیرد. پس این نسبت سود خالص شرکت را با فروش کل مقایسه می‌کند و نتیجه نهایی مدیریت را به نمایش می‌گذارد. همانند دو نسبتی که قبلاً توضیح داده شد، این نسبت هم از صنعتی به صنعتی دیگر در تغییر است. با مقایسه حاشیه‌های سود خالص و ناویژه یک شرکت، می‌توان درک خوبی از هزینه‌های غیرتولیدی، غیر عملیاتی و غیر مستقیم مانند هزینه‌های مالی، اداری و بازاریابی فراهم می‌کند.                                      ســـود خالص حاشیه سود خالص = -------------------------                                       فـروش خالص برای مثال، شرکت‌های هوایی بین‌المللی مانند British Airline حاشیه سود ناخالص در حدود پنج درصد دارند و حاشیه سود ناخالص آن‌ها در حدود چهار درصد است. در مقابل شرکت‌های هوایی کوچک‌تر و داخلی‌تر از حاشیه سود ناویژه 29 درصد و حاشیه سود داخل یک صنعت خاص هم تفاوت عمده‌ای وجود دارد. در عین حال در صنایع نرم‌افزاری، شاهد حاشیه سود ناویژه 90 درصدی هستیم که رقم بسیار بالایی است که البته حاشیه سود خالص آن به حدود 27 درصد می‌رسد که نشان‌دهنده هزینه‌های بالای بازاریابی و اداری و در مقابل هزینه‌های عملیاتی پایین است. زمانی که یک شرکت حاشیه سود بالایی دارد، نشان‌دهنده این است که در عرصه رقابت خود از نقاط قوتی برجسته‌تر نسبت به سایرین برخوردار است. شرکت‌هایی که از حاشیه سود خالص بالاتری برخوردارند امنیت بیشتری در مواجهه با موقعیت‌های سخت دارند و شرکت‌ها با حاشیه سود پایین، در دوران افول بازار، وضعیت تاسف‌باری را پشت سر خواهند گذاشت. بازده ســرمایه گذاری ( برگشت روی سرمایه گذاری ) : این نسبت نشان می‌دهد که شرکت روی سرمایه گذاری انجام شده درآن ( کل داراییها شرکت ) چند درصد سود ( بازده )‌داشته است . دو نسبت مهم در این رابطه وجود دارد : 1- نسبت بازده داراییها : این نسبت بیانگر توانایی موسسه در بکار گیری تمام منابعی است که در اختیار آن قرار دارد.                                                                          سود خالص نسبت بازده سرمایه گذاری به داراییها = ---------------------                                        میانگین کل داراییها 2- نسبت بازده حقوق صاحبان سهام: این نسبت حاکی از میزان سودآوری موسسه بوده و بازده متعلق به صاحبان سهام را نشان می‌دهد.                                                              سود خالص نست بازده حقوق صاحبان سهام = -----------------------                                                   میانگین حقوق صاحبان سهام  4- روش تحقیق در این تحقیق تمرکز اصلی بر رابطه ای است که می‌تواند در بین سه مورد از نسبت‌‌های سودآوری (نسبت بازده فروش(z)، نسبت بازده داراییها(x) و نسبت بازده حقوق صاحبان سهام(y))موجود باشد. در واقع یک تحقیق توصیفی است. 5- دامنه تحقیق ابتدا تصمیم بر این بودکه تنها با توجه به نسبت‌‌های سود آوری یک ساله 116 شرکت موجود در بورس ایران برای سالهای 1370 تا 1380 به بررسی این موضوع پرداخته شود، ولی جهت بالا بردن روایی خارجی و تا اندازهای هم روایی داخلی تصمیم بر این شد تا از یک نسبت متوسط ده ساله (1370الی1380) برای نسبت‌‌های مربوط به هر کدام از این شرکتها استفاده شود . پس از بررسی انحراف معیار بین سالهای مختلف این نتیجه حاصل شد که نسبت‌‌های پنج ساله دوم (1376،1377،1378،1379و 1380) مربوط به این شرکتها از انحراف معیار کمتری نسبت به نسبت‌‌های ده ساله این شرکتها برخوردار است، لذا نسبت متوسط پنج ساله مربوط به هر شرکت مورد استفاده قرار گرفت. 6- فرضیه های تحقیق آیا بین نسبت بازده فروش(z) و نسبت بازده داراییها (x) رابطه ای وجود دارد ؟ اگر رابطه ای وجود دارد، آیا یک رابطه خطی است؟ آیا بین نسبت بازده فروش (z) و نسبت بازده حقوق صاحبان سهام (y) رابطه ای وجود دارد ؟ اگر رابطه ای وجود دارد، آیا یک رابطه خطی است؟ در مورد رابطه ای بین نسبت بازده فروش(z)، نسبت بازده داراییها (x) و نسبت بازده حقوق صاحبان سهام (y) چه می‌توان گفت؟ با توجه به سوالات مطرح شده ، چهار فرضیه به صورت زیر می‌توان ارایه کرد. بین نسبت بازده فروش(z) و نسبت بازده داراییها (x) رابطه ای خطی وجود دارد. بین نسبت بازده فروش (z) و نسبت بازده حقوق صاحبان سهام (y) رابطه ای خطی وجود دارد. بین نسبت بازده داراییها (x) و نسبت بازده حقوق صاحبان سهام (y) رابطه ای خطی وجود دارد. بین نسبت بازده فروش(z)، نسبت بازده داراییها (x) و نسبت بازده حقوق صاحبان سهام (y) رابطه ای خطی وجود دارد. 7- یافته های تحقیق 7-1- بررسی رابطه بین نسبت بازده فروش(z) و نسبت بازده داراییها (x) در اینجا ابتدا رابطه بین نسبت بازده فروش(z) و نسبت بازده داراییها(x) مورد برسی قرار می گیرد. درشکل (1) خط برازش مربوط به نسبت بازده فروش(z) و نسبت بازده داراییها(x) نشان داده شده است. از روی این شکل می‌توان ادعا کرد که یک رابطه خطی بین این دو نسبت وجود دارد. شکل (1) با استفاده از نرم افزار spss و آزمون های آماری سعی شده است این ادعا را مورد آزمون قرار داد . نتایج حاصله پس اجرا کردن نرم افزار spss به صورت زیر است : Independent: X Dependent Mth Rsq d.f. F Sigf b0 b1 Z LIN .340 214 110.01 .000 .0790 .6024 این نتایج نشان می دهند که بین نسبت بازده فروش(z) و نسبت بازده داراییها(x) یک رابطه خطی وجود ندارد و تغیرات نسبت بازده داراییها(x) 34 درصد از تغیرات در نسبت بازده فروش(z) را توضیح می‌دهد و لذا فرضیه اول پذیرفته نمی‌شود. 7-2- بررسی رابطه بین نسبت بازده فروش(z) و نسبت بازده حقوق صاحبان سهام(y) در اینجا سعی براین است تا رابطه بین نسبت بازده فروش(z) و نسبت بازده حقوق صاحبان سهام(y) بررسی شود . درشکل (2) خط برازش مربوط به نسبت بازده فروش(z) و نسبت بازده حقوق صاحبان سهام(y) نشان داده شده است. شکل(2) از روی این شکل می‌توان ادعا کرد که رابطه بین نسبت بازده فروش(z) و نسبت بازده حقوق صاحبان سهام(y) می‌تواند یک رابطه خطی باشد. این ادعا نیز با استفاده از آزمونهای آماری و بکارگیری نرم افزار spss مورد آزمون قرار گرفت . نتایج حاصله به صورت زیر است : Independent: Y Dependent Mth Rsq d.f. F Sigf b0 b1 Z LIN .357 214 118.78 .000 .0458 .2096 این نتایج نشان می دهند که بین نسبت بازده فروش(z) و نسبت بازده حقوق صاحبان سهام(y) یک رابطه خطی وجود ندارد و تغیرات نسبت بازده حقوق صاحبان سهام(y) تقریبا 36 درصد از تغیرات در نسبت بازده فروش(z) را توضیح می‌دهد لذا فرضیه دوم ما نیز پذیرفته نمی‌شود. 7-3- بررسی رابطه بین نسبت بازده داراییها (x) و نسبت بازده حقوق صاحبان سهام (y) باتوجه به شکل (3) و نتایج ارایه شده در زیر بین نسبت بازده داراییها(x) و نسبت بازده حقوق صاحبان سهام(y) نیز یک رابطه خطی وجود ندارد ولذا فرضیه سوم ما نیز پذیرفته نیست. شکل(3) Independent: Y Dependent Mth Rsq d.f. F Sigf b0 b1 X LIN .309 214 95.78 .000 .0527 .1887 7-4-بررسی رابطه بین نسبت بازده فروش(z)، نسبت بازده داراییها (x) و نسبت بازده حقوق صاحبان سهام (y) جدول زیر نشان دهنده مقدار همبستگی بین سه نسبت بازده فروش(z)، نسبت بازده داراییها(x) و نسبت بازده حقوق صاحبان سهام(y) است. Correlations X Y Z X Pearson Correlation 1 .556(**) .583(**) Sig. (2-tailed) . .000 .000 N 216 216 216 Y Pearson Correlation .556(**) 1 .597(**) Sig. (2-tailed) .000 . .000 N 216 216 216 Z Pearson Correlation .583(**) .597(**) 1 Sig. (2-tailed) .000 .000 . N 216 216 216 ** Correlation is significant at the 0.01 level (2-tailed). آیا می‌توان ادعا کرد که بین سه نسبت بازده فروش(z)، نسبت بازده داراییها(x) و نسبت بازده حقوق صاحبان سهام(y) یک رابطه خطی وجود دارد؟ شکل (4) رابطه بین این سه نسبت را با توجه به میانگین پنج ساله ای نسبت‌‌ها برای 116 شرکت نشان می‌دهد. شکل(4) نتایج حاصل از آزمونهای آماری که در زیر اریه شده است حاکی از این است که نمی‌توان به صراحت گفت یک رابطه خطی بین سه نسبت بازده فروش(z)، نسبت بازده داراییها(x) و نسبت بازده حقوق صاحبان سهام(y) وجود دارد. این می‌تواند به دلیل هم خطی بین نسبت بازده داراییها(x) و نسبت بازده حقوق صاحبان سهام(y)باشد. در واقع شاید یک نوع رابطه دیگر بین آنها وجود دارد . لذا فرضیه آخر ما نیز پذیرفته نمی‌شود. ANOVA(b) Model Sum of Squares df Mean Square F Sig. 1 Regression 3.546 2 1.773 86.351 .000(a) Residual 4.374 213 .021 Total 7.920 215 a Predictors: (Constant), Y, X b Dependent Variable: Z Coefficients(a) Model Unstandardized Coefficients Standardized Coefficients t Sig. B Std. Error Beta 1 (Constant) .026 .016 1.639 .103 X .375 .063 .363 5.919 .000 Y .139 .021 .396 6.461 .000 a Dependent Variable: Z 8- نتیجه تحلیل نسبت‌‌های سودآوری شرکت‌ها، ابزار مفیدی برای درک سوددهی آن‌هاست. این نسبت‌‌ها اثربخشی مدیریت شرکت را در کسب سود، شکار فرصت‌ها در بازار در حال افول و دفع خطرات و اشتباهات آشکار می‌سازند. اما مانند سایر نسبت‌‌های مالی، نسبت‌‌های سودآوری نمی‌توانند معیار مطلقی برای تصمیم‌گیری باشند و اثر بخشی آن‌ها به نسبت درک صحیح از وضعیت صنعت و شرکت مورد توجه، در تغییر است. از این پژوهش نتیجه می‌شود که بین نسبت‌‌های سودآوری(نسبت بازده فروش(z)، نسبت بازده داراییها (x) و نسبت بازده حقوق صاحبان سهام (y)) به صورت دو به دو و بصورت کلی رابطه خطی وجود ندارد . ضمیمه آذریت 0.10244 0.12928 0.7191 چینی ایران 0.28058 0.27326 0.8931 آبگینه 0.32086 0.22454 0.84494 کاشی نیلو 0.47148 0.40002 0.9255 پارس سرام 0.22354 0.23924 1.00562 ایتالران 0.27198 0.27466 0.83966 سیمان صوفیان 0.23072 0.37856 1.02362 سیمان خزر 0.15628 0.13436 1.04536 کاشی و سرامیک الوند 0.45034 0.32346 1.32462 سیمان ارومیه 0.40182 0.40128 1.31642 صنایع خاک چینی ایران 0.55882 0.41674 1.84494 کاشی اصفهان 0.28104 0.25056 0.9049 کاشی پارس 0.12138 0.1285 0.4688 کاشی و سرامیک سعدی 0.17438 0.19188 0.73196 کاشی و سرامیک حافظ 0.22574 0.25474 0.90686 سیمان قائن 0.34082 0.27734 0.84668 سیمان غرب 0.23176 0.18326 0.62538 سیمان مازندران 0.3475 0.35372 0.94584 سیمان سپاهان 0.3829 0.34458 1.81534 چینی البرز 0.22978 0.20604 0.7175 ورزیران 0.36748 0.16246 0.36294 سیمان شمال 0.44768 0.40736 2.18494 فراآورده های نسوز پارس 0.292 0.20942 0.60868 تکسرام 0.36862 0.20412 0.3531 سیمان کرمان 0.313 0.28364 0.92778 پرمیت 0.0556 0.05678 0.1384 سیمان فارس و خوزستان 0.35718 0.24472 0.5691 ایرانیت 0.12674 0.1599 1.0908 سیمان تهران 0.3435 0.30726 1.08262 شیشه همدان 0.10138 0.05848 0.33352 شیشه قزوین 0.394 0.26292 0.49002 خوراک دام پارس 0.0662 0.06026 0.33114 ساسان 0.20292 0.24468 0.80022 شهد ایران 0.25594 0.20928 0.49202 مارگارین 0.22414 0.25774 1.06258 پیچک 0.04934 0.07962 0.26908 صنعتی مینو(خرمدره) 0.1107 0.1187 0.42204 ویتانا 0.08602 0.11778 0.75558 صنعتی بهشهر 0.21156 0.26408 1.4811 بهپاک 0.2391 0.22524 1.00218 قند هکمتان 0.07852 0.18382 0.77658 روغن نباتی ناب 0.19056 0.2037 0.98776 نوش مازندران 0.21818 0.15944 0.60488 دشت مرغاب 0.06318 0.05758 0.20536 قند شیرین خراسان 0.22064 0.18296 0.4264 قند لرستان 0.10852 0.1613 0.20406 شوکو پارس 0.19318 0.24912 0.76356 قند پارس -0.04032 -0.03924 -0.33596 قند پیرانشهر 0.1401 0.27018 1.73584 تولیدی مهرام 0.08958 0.13064 0.7996 قند تربت جام 0.1584 0.14228 0.37836 قند بیستون 0.16188 0.11752 0.35438 قند شاهرود(شرکت شکر) 0.34634 0.24974 1.20256 قند اصفهان 0.18094 0.25442 1.10696 قند خوی(شهد) 0.09334 0.1622 0.74438 قند مرودشت 0.13168 0.14306 0.2919 شهدآب 0.277 0.2916 0.89724 کارخانجات قند قزوین 0.23784 0.28118 0.8109 بهنوش ایران 0.22252 0.19732 0.5854 قند نیشابور 0.29946 0.28766 1.26026 روغن نباتی پارس 0.13198 0.17198 0.82078 قند نقش جهان 0.18028 0.24376 0.62896 بیسکویت گرجی 0.1385 0.18326 0.57414 پارس مینو 0.2256 0.2847 1.64984 بین المللی محصولات پارس 0.0229 0.03516 0.23828 دارو سازی حکیم 0.10988 0.08316 0.8563 معدنی املاح ایران 0.51374 0.27062 1.25292 دارو سازی داملران 0.1705 0.13654 0.98632 شیرین دارو 0.2282 0.2324 1.09732 داروسازی فارابی 0.36934 0.31546 1.0338 پارس دارو 0.57328 0.4333 2.28184 پاکسان 0.20434 0.23738 1.07388 داروسازی کوثر 0.19132 0.14076 1.12044 کربن ایران 0.4332 0.34538 1.71992 لعابیران 0.3344 0.33854 0.89186 داروسازی امین 0.19136 0.17462 0.91966 تهران شیمی 0.08162 0.07126 0.21674 داروسازی سینا 0.32724 0.32572 0.99534 الیاف 0.1852 0.17938 0.98778 پتروشیمی فارابی 0.20782 0.45942 1.97914 پتروشیمی آبادان 0.21636 0.32298 1.03526 پارسیلون 0.15374 0.17856 0.3308 صنایع شیمیایی ایران 0.48668 0.38668 0.75368 البرز دارو 0.13568 0.14584 0.80608 الیاف مصنوعی 0.26704 0.21582 0.4652 پلی اکریل 0.1484 0.28424 0.244 تولید دارو 0.11554 0.1194 0.7284 صنایع شیمیایی سینا 0.21638 0.20414 0.69786 پاک وش 0.08934 0.14726 0.46158 داروسازی دکتر عبیدی 0.33894 0.38944 1.39996 ملی شیمی کشاورز 0.1367 0.11038 0.26528 داروسازی تهران دارو 0.1326 0.15016 0.44742 پتروشیمی اصفهان 0.4375 0.43476 2.01696 دوده صنعتی پارس 0.45064 0.3289 1.3337 صنایع شیمیایی فارس 0.20606 0.13224 0.227825 داروسازی اکسیر(لرستان) 0.24426 0.20878 0.50522 طیف ایران 0.10076 0.09954 0.33246 کف 0.26566 0.30284 0.81588 داروسازی جابر بن حیان 0.29894 0.31932 0.96156 پارس پامچال 0.11964 0.13656 0.54442 داروسازی ابوریحان 0.44204 0.33892 1.32616 کیمیدارو 0.34302 0.26578 0.89814 صنعتی و شیمیایی رنگین 0.05078 0.05506 0.30146 سوپر رنگ(سپهر رنگ) 0.23374 0.15146 0.20134 دارویی رازک 0.267866 0.24444 1.3219 داروسازی لقمان 0.19324 0.14342 0.98474 نساجی بروجرد 0.2106 0.50218 0.37174 ایران پوپلین -0.32574 -0.10502 -0.2724 پشم بافی توس 0.19952 0.17498 0.41722 ایران برک -0.1481 -0.0996 0.54686 مخمل و ابریشم کاشان -0.30328 -0.29924 -1.10806 ریسمان ریسی سمنان -1.29022 -0.1453 -0.66816 وطن اصفهان -0.1244 -0.06712 -0.84296 نساجی بابکان 0.09444 0.09294 0.10062 نساجی خوی 0.06258 0.0226 0.07542 نساجی غرب -0.2294 -0.58038 0.62772 ریسندگی بافندگی پاکریس -0.08348 -0.0712 0.2736 تولیدی تیم 0.05614 0.0534 0.1522 نساجی مازندران 0.69782 0.00408 0.00492 ایران مرینوس 0.31686 0.28802 0.50734 گرد باف یزد -0.03762 -0.04166 -0.49564 بافت آزادی -0.09378 -0.09828 -0.20474 فرش پارس -0.57276 -0.19934 -1.72768 فیروزا 0.214308 0.10114 0.39944 پمپ پارس 0.06126 0.03886 0.17216 اشتاد ایران -0.2822 -0.0804 0.73544 آبسال 0.22154 0.13588 0.356 اشتاد موتورز 0.02102 0.06112 0.1265 لوازم خانگی پارس 0.27404 0.20234 0.81622 کمباین سازی ایران -0.0091 -0.00162 0.01096 بلبرینگ ایران 0.24236 0.15218 0.6082 آزمایش 0.00964 0.03598 -0.0657 تراکتورسازی ایران 0.01066 0.01798 0.01624 کولر گازی ایران 0.11102 0.0906 0.17294 یخپال سازی لرستان -0.0344 -0.01032 1.08648 ارج 0.03818 0.041 0.2535 لیفتراک سازی سهند 0.15312 0.1016 0.5163 کمپرسور سازی تبریز 0.03778 0.02552 0.1115 پمپ سازی ایران 0.27052 0.15014 0.58458 کمپروسور سازی ایران -0.04472 -0.00072 0.29274 تولیدی بهمن 0.00898 0.03912 1.1575 سرماآفرین 0.36034 0.22042 0.996386 گروه بهمن 0.38392 0.1824 0.39808 چرخشگر 0.11154 0.06822 0.447 سایپا دیزل(ایران کاوه) 0.09646 0.06934 0.74978 ایران خودرو دیزل(خاور) 0.20306 0.08378 0.59222 محور سازان ایران خودرو 0.13942 0.116 0.3501 تولیدی مرتب 0.15368 0.0907 0.27072 فنر سازی زر(تولیدی زر) 0.36384 0.24748 0.94216 رادیاتور ایران 0.2448 0.19082 0.5296 صنایع ریخته گری ایران 0.22028 0.2013 0.84902 کاربراتور ایران 0.40312 0.33554 1.62052 فنر سازی خاور 0.46796 0.24704 0.69356 آهنگری تراکتور سازی 0.36284 0.23274 0.70394 ریخته گری تراکتور سازی 0.12686 0.11984 0.63218 زامیاد 0.3026 2.03004 1.09414 صنعتی ملایر 0.19202 0.20854 0.39142 لامیران 0.63556 0.39228 0.98148 صنعتی آما 0.34198 0.23122 0.51206 ماشین سازی اراک 0.10788 0.06316 0.2279 صنعتی کاوه 0.20452 0.20612 0.98658 صنایع بسته بندی البرز 0.1366 0.12372 0.59052 تولیدی ابزار مهدی 0.40408 0.12104 0.39678 صنایع آذراب 0.17488 0.0919 0.35442 تولیدی پارس قوطی 0.15958 0.12668 0.23642 بسته بندی ایران 0.21818 0.22248 0.8655 جام دارو 0.22824 0.19994 0.59042 بسته بندی مشهد 0.16358 0.1194 0.405226 سپنتا 0.15662 0.21134 2.70092 نورد آلومینیم 0.14884 0.11438 0.50052 نورد قطعات فولادی 0.16396 0.19338 0.51292 لوله و ماشین سازی ایران 0.18794 0.19816 0.77802 مس شهید باهنر 0.15156 0.15948 0.608 پارس متال 0.08888 0.09108 0.34822 آلومینیم پارس 0.2219 0.23932 0.80848 نورد و پروفیل پارس 0.11698 0.11872 0.23468 کالسیمین 0.41978 0.25494 1.03896 ملی سرب و روی ایران 0.04118 0.01794 0.02078 درخشان تهران 0.24136 0.23326 0.56848 کارخانجات تولیدی تهران 0.18734 0.17974 0.67148 لاستیک کرمان 0.2182 0.14452 0.54734 تولیدی لاستیک دنا 0.22104 0.1862 1.55048 پلاستیران 0.20262 0.1398 0.48734 پلاستیک شاهین 0.11072 0.10722 0.31732 ایران و غرب 0.12976 0.10638 0.15066 صنایع لاستیکی سهند 0.26474 0.31242 0.95552 ایران ترانسفو 0.21142 0.12156 0.87164 کابل البرز 0.26504 0.35934 1.25064 کابل باختر 0.05686 0.05404 0.31186 لامپ پارس شهاب 0.26646 0.26254 0.82148 کابلسازی ایران 0.06928 0.07844 0.44754 صنعتی مهرآباد 0.09938 0.05852 0.2505 موتوژن 0.31732 0.26516 0.90654 ایران فرم -0.2345 -0.16754 0.08286 نفت بهران 0.38286 0.42364 1.78058 کارتن البرز 0.15086 0.26292 1.44284 کارخانجات صنعتی پیام 0.21958 0.19684 0.75338 تامین ماسه ریخته گری 0.26814 0.18246 0.35326 افست 0.45236 0.21716 1.30382 کشتی سازی اروندان 0.06068 0.0389 0.23802 معادن بافق -0.02974 0.02896 -0.06134 صنعتی دریایی ایران 0.29362 0.07908 0.31074 نفت پارس 0.34594 0.3734 1.46412 کاغذ سازی کاوه 0.20976 0.211662 0.59932 جام جهان نما 0.05496 0.0636 0.21656 تولیدی تیزرو 0.2694 0.33742 1.48912 معدنی دماوند 0.32092 0.20736 0.75338 داده پردازی ایران 0.14632 0.10972 0.3353 کشاورزی ، دامپروری مگسال 0.27544 0.25528 0.96574 پارس الکتریک 0.40222 0.27192 0.85248 کارتن پارس 0.13772 0.22696 1.07176 کارتن ایران 0.16434 0.24 1.48966 بسته بندی پارس 0.19548 0.2008 0.50106 فیبر ایران 0.35512 0.26988 0.49022 کاغذ سازی قایم شهر 0.02806 0.0175 0.01774 منابع و مأخذ انواری رستمی ، علی اصغر و محسن ختن لو (1385)."بررسی مقایسه ای رتبه بندی شرکت‌های برتر براساس نسبت‌‌های سودآوری و شاخص های بورس اوراق بهادار تهران" بررسی های حسابداری و حسابرسی، سال سیزدهم، شماره43. جهانخانی، علی و محمد طالبی(1378)." بررسی و نقد انواع شاخص های نقدینگی شرکت‌ها"نشریه تحقیقات مالی،شماره 13 و14. خوش طینت،محسن و محمد تقی قسوری (1384)."مقایسه بین نسبت‌‌های مالی مبتنی بر صورت جریان وجوه نقد و نسبت‌‌های مالی " نشریه مطالعات حسابداری، شماره 9. مهرانی،‌ساسان،مهرانی ،کاوه و غلامرضا کرمی (1383)." استفاده از اطلاعات مالی و غیر مالی جهت تفکیک شرکت‌های موفق از ناموفق" بررسی های حسابداری و حسابرسی، سال یازدهم، شماره38. http://www.sanaray.com/consultancy/files/4512_Bours_1.dochttp://tadbirandish.persianblog.com/1383_8_9_tadbirandish_archive.htmlhttp://tabriz1384.blogfa.com/post-17.aspx


دسته‌بندی نشده

سایت ما حاوی حجم عظیمی از مقالات دانشگاهی است . فقط بخشی از آن در این صفحه درج شده شما می توانید از گزینه جستجو متن های دیگری از این موضوع را ببینید 

کلمه کلیدی را وارد کنید :

دسته بندی: دسته‌بندی نشده

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بسمه تعالی عنوان مقاله بررسی رابطه بین نسبت‌‌های سودآوری شرکتهای موجود در بورس ایران نام و نام خانوادگی: حمید رضا حاجب کارشناسی ارشد حسابداری تابستان 1386 بررسی رابطه بین نسبت‌‌های سودآوری شرکتهای موجود در بورس ایران دکتر محمد نمازی حمید رضا حاجب چکیده اطلاعات مالی توسط گروههای مختلف استفاده‌کننده و برای مقاصد گوناگون بکار گرفته می‌شود. به منظور اتخاذ تصمیمات صحیح در چارچوب اهداف موردنظر، استفاده‌کنندگان صورت‌های مالی، تجزیه و تحلیلهای مالی انجام می‌دهند. نحوه انجام این تحلیلها با توجه به اینکه چه گروهی و با چه اهدافی علاقمند به تجزیه و تحلیل مالی مؤسسات هستند متفاوت است . یکی از مهمترین و کاربردی‌ترین روشهای تجزیه و تحلیل مالی، استفاده از نسبت‌‌های مالی است . در این مقاله تمرکز برسه مورد از نسبت‌‌های سودآوری آست. سودآوری یکی از شاخصهای مهم سلامت مالی شرکت و کارایی مدیریت آن شرکت در کسب سود قابل قبول است. واژهای کلیدی: نسبت‌‌های مالی، نسبت‌‌های سودآوری، حاشیه سود، شرکتهای موجود در بورس ایران مقدمه از جمله پیامد های سیر تکاملی حسابداری، استفاده از نسبت‌‌های مالی برای تجزیه تحلیل صورت‌های مالی است. پیدایش نسبت‌‌های مالی به اواخر قرن 19 باز می گردد.از آن زمان تحلیلگران ، نسبت‌‌هایی را که اکنون به طور گسترده ای مورد استفاده قرار دارند را توسعه دادند. در سال 1993 لو و تیاگاراجان مطالعات او و پنمن را به طریق دیگری دنبال کردند.این دو محقق به جای استفاده از مدلهای آماری در انتخاب نسبت‌‌های مالی ،از نسبت‌‌هایی استفاده کردند که طبق مطالعه آنان تحلیل گران مالی از آن نسبت‌‌ها در عمل استفاده می کنند. آنها 12 علامت مالی را انتخاب کردند و از طریق مدل رگرسیون آنها را آزمون نمودند و به این نتیجه رسیدند که علایم بنیادی با بازده سهام در ارتباط هستند. در سال 2000 پیتروسکی مطالعه ای تحت عنوان استفاده از اطلاعات صورت‌های مالی برای تفکیک شرکت‌های موفق از ناموفق انجام داد. سوال اصلی این محقق این بود که آیا می‌توان با استفاده از تحلیلهای بنیادین مبتنی بر حسابداری از شرکت‌هایی که نسبت ارزش دفتری به قیمت بازار بالایی دارند، بازدهی بالاتری کسب کرد؟ در مطالعه دیگری توسط موهنرام در سال 2004 نیز از نسبت‌‌های مالی برای تفکیک شرکت‌های موفق از شرکت‌های نا موفق استفاده شد. بنابراین دیده می‌شود که این نسبت‌‌ها در سطح وسیعی در پ‍‍‍‍‍ژوهش های مختلف به عنوان عوامل اساسی در تعیین ارزش شرکت‌ها و تفکیک شرکت‌های موفق و برتر در مقابل شرکت‌های ناموفق بکار گرفته شده‌اند. نسبت‌‌های مالی این روزها اگر کسی بخواهد در زمینه بورس و سهام فعالیت کند باید بتواند نسبت‌‌های مالی یک موسسه را محاسبه کند . نسبت‌‌ها مانند کلیدهایی هستند که درهای بسته را باز می کنند . وقتی که شما یک صورت مالی را در اختیار دارید و می خواهید به موسسه صاحب آن صورت مالی وام بدهید ، بهترین کار محاسبه نسبت‌‌های نقدینگی موسسه مذکور است . نسبت‌‌های اهرمی نیز کارایی بالایی دارند . از طریق این نسبت‌‌ها می‌توان نسبت بدهی به دارایی و نسبت بدهی به حقوق صاحبان سهام را مشخص نمود . ضمناً میتوان میزان توانایی یک موسسه در پرداخت بهره را محاسبه نمود . نسبت دیگری نیز وجود دارد که نشان می‌دهد درآمد شرکت تا چه اندازه برای پوشش هزینه‌هایثابت کافی است.نسبت‌‌های فعالیت که شامل : نسبت گردش موجودی کالا ، نسبت متوسط دوره وصول مطالبات ،نسبت گردش حساب‌های دریافتنی ، نسبت گردش داراییهای ثابت و نسبت گردش مجموع دارایی هاست،خود جای صحبت بسیار دارد که در این مطلب نمی گنجد . نسبت‌‌های سودآوری و مالکیت هم که اهمیت خاصی برای مدیریت سهام دارد معمولاً کمتر مورد توجه سهامداران قرار می گیرد . معمولاً سهامداران تنها با توجه به سابقه یک موسسه ، اقدام به خرید سهام آن موسسه می نمایند . شاید دلیل اصلی این اقدام ، دانش ناکافی سهامداران در ایران است . معمولاً در ایران سرمایه و تجربه حرف اول را میزند و دانش جایگاه خواصی ندارد .باید توجه داشت که اگر تجربه و دانش در هم آمیخته شود و سرمایه در کنار این ترکیب قرار گیرد در این صورت نه تنها نتیجه مطلوب تری حاصل می‌شود بلکه ریسک سرمایه گذاری نیز کاهش می یابد.در زیر هرکدام از نسبت‌‌های مالی را به اختصار توضیح می دهیم و سپس نسبت‌‌های سودآوری را به صورت کامل تری توضیح می دهیم. 2-1- نسبت‌‌های نقدینگی نسبت‌‌های نقدینگی: نقدینگی عبارتست ازتوانایی شرکت درجوابگویی به تعهدات کوتاه مدت خود . نقدینگی جهت اجرای فعالیت های واحد تجاری ضروری است ،‌ به خصوص درزمانی که شرکت بامشکلات خاصی نظیررکود اقتصادی ویا زیانهای ناشی ازآن و یا افزایش ناگهانی درقیمتِ مواداولیه ویاقطعات مورد استفاده شرکت روبه روگردد .درچنین شرایطی چنانچه شرکت فاقد نقدینگی کافی باشد مشکلات مالی جدی برای آن بوجودخواهدآمد. نسبت‌‌های نقدینگی عبارتند از : نسبت جاری:این نسبت نشان میدهد که دارایی‌های جاری تا چه اندازه توانایی پوشش بدهی های جاری را دارند. نسبت آنی : در این نسبت جانب احتیاط در تامین مطالبات طلبکاران رعایت شده است. چرا که موجودی کالا با پیش پرداختها همیشه قابلیت تبدیل شدن به نقدینگی را نداشته و با کنار گذاشتن آنها ، دارایی جاری را منهای این دو قلم ، دارایی آنی نامیده و سپس آن را با بدهی جاری می سنجیم. نسبت دارایی جاری: این نسبت نشان میدهد که دارایی جاری چه نسبت از کل داراییها را تشکیل می‌دهد. 2-2- نسبت‌‌های اهرمی نسبت‌‌های اهرمی( بازپرداخت بدهی های بلند مدت ) : توانایی بازپرداخت بدهی عبارتست ازقدرت جوابگویی مؤسسه به بدهیهای بلندمدت خود ، درسررسید آنها، تحلیل این تــوانایی برساختاربلندمدت مالی وعملیاتی مؤسسه تاکید دارد . میزان بدهی ها ی بلندمدت مؤسسه درساختارسرمایه آن نیزدراین تحلیل مورد توجه قرارمی گیرد . دراین بررسیها سودآوری مؤسسه نیزباید مورددقت قرارگیرد ، چراکه تا شرکتی سودآورنباشد قادربه بازپرداخت بدهیهای خود نخواهد بود . وقتی بدهی یک شرکت زیاد باشد مدیریت ناچارخواهد بود که برای تأمین منابعِ مالیِ اضافی به روشهای دیگری ودرصدرآن به صاحبان سرمایه ( صدورسرمایه ) متوسل شود ، و نیز تلاش نماید که سررسید بدهیهای را تمدید کند که بدون شک هزینه تامین سرمایه در هر یک از این حالات افزایش خواهد یافت.نسبت‌‌های اهرمی عبارتند از : نسبت کل بدهی : این نسبت وضع طلبکاران را در مقابل صاحبان سهام نشان می‌دهد. نسبت بدهی جاری به حقوق صاحبان سهام: این نسبت حاکی از رابطه بدهی جاری با حقوق صاحبان سهام (ارزش ویژه) است. وقتی نسبت بالا باشد، نامطلوب بوده و افزایش مستمر آن ایجاب می کند که در نحوه ترکیب سرمایه گذاری تجدید نظر گردد. نسبت بدهی بلند مدت به حقوق صاحبان سهام: این نسبت حاکی از رابطه بدهی بلندمدت با حقوق صاحبان سهام (ارزش ویژه) است. نسبت دارایی ثابت به حقوق صاحبان سهام: این نسبت نشان میدهد که چه مقدار از حقوق صاحبان سهام به مصرف دارایی ثابت رسیده است. وقتی نسبت پایین باشد ، نقدینگی بالا خواهد بود. 2-3- نسبت‌‌های فعالیت نسبت های فعالیت : این نسبت‌‌ها نشان می دهند که باچه سرعتی دارایی های مختلف به فروش یاپول نقد تبدیل می شوند . به عبارت دیگراین نسبت‌‌ها حاکی ازتوانایی مدیریت دربکارگیری داراییهادرفعالیت نهایی شرکت ( فروش محصول ) می باشد. نسبت‌‌های فعالیت عبارتند از : نسبت گردش دارایی: این نسبت میزان و اثر گردش دارایی ها را در تحصیل درامد نشان میدهد. نسبت گردش دارایی ثابت: این نسبت میزان گردش دارایی های ثابت یک شرکت را که در میزان فروش تاثیر می گذارند نشان میدهند. متوسط دوره وصول مطالبات: این نسبت متوسط زمانی که از فروش شروع و به وصول مطالبات ختم می‌شود را شامل می گردد. نسبت گردش موجودی کالا: این نسبت میزان تاثیر موجودی های کالا در مقدار فروش یک شرکت را نشان میدهد. 2-4- نسبت‌‌های سودآوری نسبتهای سود آوری : یکی ازشاخص های مهم سلامت مالی شرکت و کارایی مدیریت آن توانایی شرکت در کسب سود قابل قبول و یا برگشتی راضی کننده روی سرمایه گذاری آن است . بدیهی است که سرمایه گذاران تمایلی به مشارکت در شرکتی که سودآوری و درآمدسازی ضعیفی دارد از خود نشان نمیدهند . چرا که سود آوری اندک در قیمت سهام و توانایی بالقوه شرکت در پرداخت سود سهام تاثیر منفی دارد . اعتباردهندگان نیزراضی به پرداخت وام به شرکتی که موقعیت ضعیفی ازنظر سودآوری دارد نخواهند بود ، چون احتمال این را می دهند که طلب آنها هرگز باز پرداخت نگردد . البته باید یادآوری شود کــه قدرمطلق سود اهمیت چندانی ندارد مگراینکه این سود درقیاس با منبع ایجاد آن (میزان سرمایه گذاری ) مورد ارزیابی قرارگیرد. نسبت‌‌های سودآوری عبارتند از: نسبت سود ناخالص : این نسبت حاکی از اثر کنترل بهای تمام شده کالای فروش رفته و روش قیمت گذاری کالا برای فروش است . نسبت مذکور را با دوره های مالی گذشته موسسه و صنایع مشابه مقایسه می کنند. نسبت سود عملیاتی: این نسبت بیانگر توانایی موسسه در کنترل هزینه‌های عملیاتی بوده و آن را در رابطه با افزایش فروش و تغییرات سود ناخالص تفسیر می کنند. نسبت بازده فروش: این نسبت نشان می‌دهد که از هر یک ریال فروش چه میزان سود خالص به دست آمده است. نسبت بازده داراییها: این نسبت بیانگر توانایی موسسه در بکار گیری تمام منابعی است که در اختیار آن قرار دارد. نسبت بازده حقوق صاحبان سهام: این نسبت حاکی از میزان سودآوری موسسه بوده و بازده متعلق به صاحبان سهام را نشان می‌دهد. 2-5- نسبت‌‌های مالکیت نسبت‌‌های مالکیت: این نسبت‌‌ها بطور مستقیم و غیر مستقیم پیوند دهنده سود نقدینگی هستند و به سهامداران در ارزیابی نقدینگی ها و سیاستهایی که بر قیمت بازار سهام تأثیر می گذارند کمک می کند یعنی آنان می‌توانند با استفاده از این نسبت‌‌ها وضعیت سرمایه گذاری خود را در شرکت در زمان حال و آینده بررسی کنند . همانطور که پیداست این نسبت‌‌ها بیشتر از همه مربوط به صاحبان سهام است. 3- سودآوری و حاشیه سود نسبت‌‌های سود آوری عبارتند از: نسبت سود ناخالص نسبت سود عملیاتی نسبت بازده فروش نسبت بازده داراییها نسبت بازده حقوق صاحبان سهام نسبت بازده سرمایه در گردش از بین این نسبت‌‌ها سه نسبت از نسبت‌‌ها، نسبت بازده فروش، نسبت بازده داراییها و نسبت بازده حقوق صاحبان سهام، را که تاحدودی از بقیه مهمتر ، جامعتر و کاربردیتر بودند انتخاب شدند . سه نسبت اول(نسبت سود ناخالص، نسبت سود عملیاتی و نسبت بازده فروش ) به نسبت‌‌های حاشیه سود معروفند. مهم‌ترین هدف هر شرکت به دست آوردن پول و حفظ این وضعیت است که به میزان زیادی به میزان نقدینگی و کارآیی شرکت بستگی دارد. به این خاطر که این مشخصه‌ها، توانایی یک شرکت را در پرداخت سود به سهامداران تعیین می‌کند، سوددهی شرکت در قیمت سهام آن منعکس می‌شود. به این دلیل، سرمایه‌گذاران باید سوددهی شرکت را از جنبه‌های گوناگون مدنظر قرار دهند. از جمله اینکه شرکت در استفاده از منابع خود چقدر کارآیی دارد و چه میزان از عملیات خود، ایجاد درآمد می‌کند. محاسبه حاشیه سود یک شرکت می‌تواند راه خوبی برای تسلط بر این مفاهیم و دیگر جنبه‌های تولید ثروت از جانب شرکت برای سرمایه‌گذاران فراهم کند. 3 -1- چرا از نسبت‌‌های حاشیه سود استفاده می کنیم؟ نتیجه نهایی عملکرد یک شرکت یا بهتر بگوییم سود خالص آن اولین معیاری است که بیشتر سرمایه‌گذاران در رابطه با سوددهی یک شرکت مدنظر قرار می‌دهند متاسفانه توجه محض به عواید و سودهای خالص یک شرکت، بسیار اغواکننده می‌تواند باشد و همیشه تصویری دقیق از عملکرد شرکت ارائه نخواهد داد و تکیه بر این مقادیر به تنهایی، می‌تواند عواقب بدی را به همراه داشته باشد.در مقابل نسبت‌‌های حاشیه سود قادر هستند که دیدگاه عمیق‌تری به کارآیی مدیریت در اختیار سرمایه‌گذاران قرار دهد. این نسبت‌‌ها به جای در نظر گرفتن اینکه مدیریت شرکت، چه میزان از دارایی‌ها، سهام و سرمایه‌گذاری‌های شرکت به دست آورده، مقدار پولی را که شرکت از تمام درآمدها حاصل از «فروش محصولات» دارایی‌ها و سرمایه‌گذاری‌ها به دست خواهد آورد، مورد توجه قرار می‌دهد. حاشیه‌ها به بیان ساده، عوایدی هستند که به صورت نسبت یا درصدی از فروش شرکت، بیان می‌شوند. این درصد سرمایه‌گذاران را قادر می‌سازد که سوددهی شرکت‌ها را به مقایسه بگذارند که اعداد و ارقام بدست آمده از صورت‌های مالی شرکت‌ها، چنین توانایی را ندارند. یک مثال در این زمینه می‌تواند بسیار روشن‌گر باشد. در اولین فصل سال 2003، شرکت سازنده کامپیوترهای شخصی Dell از 175 میلیارد دلار فروش خود، سودی برابر 749 میلیون دلار کسب کرد. رقیب اصلی این شرکت، یعنی شرکت HP نیز از فروش 9/19 میلیارد دلاری خود، 990 میلیون دلار سود به دست آورد. مقایسه سود این دو شرکت به شما ثابت می‌کند که HP بهتر از Dell به سود رسیده است. اما آیا این مقایسه می‌تواند حرفی پیرامون سوددهی و کارآیی این دو شرکت داشته باشد؟ اگر به حاشیه سود یا به عبارتی عوایدی که از هر دلار حاصل از فروش شرکت به دست می‌آید توجه کنید خواهید دید که Dell به ازای هر دلار، 65 سنت به دست آورده و این در حالی است که همین نسبت برای شرکت HP کمتر از 5 سنت است این اختلاف چندان زیاد نیست اما همین نکته، یکی از دلایلی است که ارزش بازار Dell بیشتر از HP است. در بحث حاشیه سود با سه دسته متفاوت روبرو هستیم: حاشیه سود ناویژه، حاشیه سود عملیاتی، حاشیه سود خالص. حاشیه سود ناویژه: سوددهی شرکت را با در نظر گرفتن هزینه‌های فروش یا بعبارتی بهای تمام شده کالای فروش رفته بیان می‌کند. به عبارتی بیان می‌کند که کارآیی مدیریت در بکارگیری منابع و نیروی کار در چه سطح است. برای مثال، شرکتی که فروشی معادل یک میلیون دلار و بهای تمام شده کالای فروش رفته 600 هزار دلار داشته باشد در نتیجه حاشیه سود ناویژه شرکت برابر 40 درصد است. شرکت‌هایی با حاشیه سود ناویژه بالا، منابع زیادی در دست دارند تا در زمینه‌های دیگر از جمله طرح و توسعه یا بازاریابی صرف کنند. پس روندهای نزولی در حاشیه سود ناویژه را جدی بگیرید زیرا می‌تواند نشان‌دهنده مشکلات آتی شرکت در سوددهی باشد. روند منفی و مداوم حاشیه سود ناویژه ممکن است نشان‌دهنده عدم کارآیی مدیریت در مهار افزایش اقلام تشکیل‌دهنده بهای تمام شده کالای فروش رفته باشد. البته توجه داشته باشید که حاشیه سود ناویژه برای هر صنعت، متفاوت است. پس همه را به یک چشم نگاه نکنید.                                   سود ناخالص حاشیه سودناخالص = --------------------                                   فـروش خالص حاشیه سود عملیاتی: با در نظر گرفتن سود شرکت قبل از کسر مالیات، حاشیه سود عملیاتی منعکس‌کننده موفقیت مدیریت شرکت در ایجاد سود از عملیات جاری شرکت است. این نسبت نشان‌دهنده این واقعیت است که به ازای هر واحد پولی، از فروش، چه میزان سود عملیاتی (سود پس از کسر هزینه‌های عملیاتی) عاید شرکت شده است. نسبت‌‌های بالای حاشیه سود عملیاتی نشان‌دهنده توفیق مدیریت در کنترل هزینه‌های شرکت و یا پیشی گرفتن رشد فروش شرکت به رشد هزینه‌های آن است.                                  سودعملیاتی حاشیه سودعملیاتی = --------------------                                   فـروش خالص حاشیه سود عملیاتی در عین حال امکان مقایسه سوددهی شرکت‌هایی که معمولاً هزینه‌های عملیاتی و بهای تمام شده کالای فروش رفته را افشا نمی‌کند، برای سهامداران فراهم کند. این نسبت معمولاً قابل اتکاتر به شمار می‌آید. زیرا کمتر مورد دستکاری توسط حقه‌های حسابداری قرار می‌گیرد. به طور طبیعی به علت اینکه این نسبت شامل تمام هزینه‌ها از جمله هزینه‌های فروش و هزینه‌های عملیاتی است، مقدار آن از حاشیه سود ناویژه کمتر است. حاشیه سود خالص: سود خالص شرکت، پس از کسر مالیات به دست می‌آید و به عبارتی سود قابل تقسیم شرکت لقب می‌گیرد. پس این نسبت سود خالص شرکت را با فروش کل مقایسه می‌کند و نتیجه نهایی مدیریت را به نمایش می‌گذارد. همانند دو نسبتی که قبلاً توضیح داده شد، این نسبت هم از صنعتی به صنعتی دیگر در تغییر است. با مقایسه حاشیه‌های سود خالص و ناویژه یک شرکت، می‌توان درک خوبی از هزینه‌های غیرتولیدی، غیر عملیاتی و غیر مستقیم مانند هزینه‌های مالی، اداری و بازاریابی فراهم می‌کند.                                      ســـود خالص حاشیه سود خالص = -------------------------                                       فـروش خالص برای مثال، شرکت‌های هوایی بین‌المللی مانند British Airline حاشیه سود ناخالص در حدود پنج درصد دارند و حاشیه سود ناخالص آن‌ها در حدود چهار درصد است. در مقابل شرکت‌های هوایی کوچک‌تر و داخلی‌تر از حاشیه سود ناویژه 29 درصد و حاشیه سود داخل یک صنعت خاص هم تفاوت عمده‌ای وجود دارد. در عین حال در صنایع نرم‌افزاری، شاهد حاشیه سود ناویژه 90 درصدی هستیم که رقم بسیار بالایی است که البته حاشیه سود خالص آن به حدود 27 درصد می‌رسد که نشان‌دهنده هزینه‌های بالای بازاریابی و اداری و در مقابل هزینه‌های عملیاتی پایین است. زمانی که یک شرکت حاشیه سود بالایی دارد، نشان‌دهنده این است که در عرصه رقابت خود از نقاط قوتی برجسته‌تر نسبت به سایرین برخوردار است. شرکت‌هایی که از حاشیه سود خالص بالاتری برخوردارند امنیت بیشتری در مواجهه با موقعیت‌های سخت دارند و شرکت‌ها با حاشیه سود پایین، در دوران افول بازار، وضعیت تاسف‌باری را پشت سر خواهند گذاشت. بازده ســرمایه گذاری ( برگشت روی سرمایه گذاری ) : این نسبت نشان می‌دهد که شرکت روی سرمایه گذاری انجام شده درآن ( کل داراییها شرکت ) چند درصد سود ( بازده )‌داشته است . دو نسبت مهم در این رابطه وجود دارد : 1- نسبت بازده داراییها : این نسبت بیانگر توانایی موسسه در بکار گیری تمام منابعی است که در اختیار آن قرار دارد.                                                                          سود خالص نسبت بازده سرمایه گذاری به داراییها = ---------------------                                        میانگین کل داراییها 2- نسبت بازده حقوق صاحبان سهام: این نسبت حاکی از میزان سودآوری موسسه بوده و بازده متعلق به صاحبان سهام را نشان می‌دهد.                                                              سود خالص نست بازده حقوق صاحبان سهام = -----------------------                                                   میانگین حقوق صاحبان سهام  4- روش تحقیق در این تحقیق تمرکز اصلی بر رابطه ای است که می‌تواند در بین سه مورد از نسبت‌‌های سودآوری (نسبت بازده فروش(z)، نسبت بازده داراییها(x) و نسبت بازده حقوق صاحبان سهام(y))موجود باشد. در واقع یک تحقیق توصیفی است. 5- دامنه تحقیق ابتدا تصمیم بر این بودکه تنها با توجه به نسبت‌‌های سود آوری یک ساله 116 شرکت موجود در بورس ایران برای سالهای 1370 تا 1380 به بررسی این موضوع پرداخته شود، ولی جهت بالا بردن روایی خارجی و تا اندازهای هم روایی داخلی تصمیم بر این شد تا از یک نسبت متوسط ده ساله (1370الی1380) برای نسبت‌‌های مربوط به هر کدام از این شرکتها استفاده شود . پس از بررسی انحراف معیار بین سالهای مختلف این نتیجه حاصل شد که نسبت‌‌های پنج ساله دوم (1376،1377،1378،1379و 1380) مربوط به این شرکتها از انحراف معیار کمتری نسبت به نسبت‌‌های ده ساله این شرکتها برخوردار است، لذا نسبت متوسط پنج ساله مربوط به هر شرکت مورد استفاده قرار گرفت. 6- فرضیه های تحقیق آیا بین نسبت بازده فروش(z) و نسبت بازده داراییها (x) رابطه ای وجود دارد ؟ اگر رابطه ای وجود دارد، آیا یک رابطه خطی است؟ آیا بین نسبت بازده فروش (z) و نسبت بازده حقوق صاحبان سهام (y) رابطه ای وجود دارد ؟ اگر رابطه ای وجود دارد، آیا یک رابطه خطی است؟ در مورد رابطه ای بین نسبت بازده فروش(z)، نسبت بازده داراییها (x) و نسبت بازده حقوق صاحبان سهام (y) چه می‌توان گفت؟ با توجه به سوالات مطرح شده ، چهار فرضیه به صورت زیر می‌توان ارایه کرد. بین نسبت بازده فروش(z) و نسبت بازده داراییها (x) رابطه ای خطی وجود دارد. بین نسبت بازده فروش (z) و نسبت بازده حقوق صاحبان سهام (y) رابطه ای خطی وجود دارد. بین نسبت بازده داراییها (x) و نسبت بازده حقوق صاحبان سهام (y) رابطه ای خطی وجود دارد. بین نسبت بازده فروش(z)، نسبت بازده داراییها (x) و نسبت بازده حقوق صاحبان سهام (y) رابطه ای خطی وجود دارد. 7- یافته های تحقیق 7-1- بررسی رابطه بین نسبت بازده فروش(z) و نسبت بازده داراییها (x) در اینجا ابتدا رابطه بین نسبت بازده فروش(z) و نسبت بازده داراییها(x) مورد برسی قرار می گیرد. درشکل (1) خط برازش مربوط به نسبت بازده فروش(z) و نسبت بازده داراییها(x) نشان داده شده است. از روی این شکل می‌توان ادعا کرد که یک رابطه خطی بین این دو نسبت وجود دارد. شکل (1) با استفاده از نرم افزار spss و آزمون های آماری سعی شده است این ادعا را مورد آزمون قرار داد . نتایج حاصله پس اجرا کردن نرم افزار spss به صورت زیر است : Independent: X Dependent Mth Rsq d.f. F Sigf b0 b1 Z LIN .340 214 110.01 .000 .0790 .6024 این نتایج نشان می دهند که بین نسبت بازده فروش(z) و نسبت بازده داراییها(x) یک رابطه خطی وجود ندارد و تغیرات نسبت بازده داراییها(x) 34 درصد از تغیرات در نسبت بازده فروش(z) را توضیح می‌دهد و لذا فرضیه اول پذیرفته نمی‌شود. 7-2- بررسی رابطه بین نسبت بازده فروش(z) و نسبت بازده حقوق صاحبان سهام(y) در اینجا سعی براین است تا رابطه بین نسبت بازده فروش(z) و نسبت بازده حقوق صاحبان سهام(y) بررسی شود . درشکل (2) خط برازش مربوط به نسبت بازده فروش(z) و نسبت بازده حقوق صاحبان سهام(y) نشان داده شده است. شکل(2) از روی این شکل می‌توان ادعا کرد که رابطه بین نسبت بازده فروش(z) و نسبت بازده حقوق صاحبان سهام(y) می‌تواند یک رابطه خطی باشد. این ادعا نیز با استفاده از آزمونهای آماری و بکارگیری نرم افزار spss مورد آزمون قرار گرفت . نتایج حاصله به صورت زیر است : Independent: Y Dependent Mth Rsq d.f. F Sigf b0 b1 Z LIN .357 214 118.78 .000 .0458 .2096 این نتایج نشان می دهند که بین نسبت بازده فروش(z) و نسبت بازده حقوق صاحبان سهام(y) یک رابطه خطی وجود ندارد و تغیرات نسبت بازده حقوق صاحبان سهام(y) تقریبا 36 درصد از تغیرات در نسبت بازده فروش(z) را توضیح می‌دهد لذا فرضیه دوم ما نیز پذیرفته نمی‌شود. 7-3- بررسی رابطه بین نسبت بازده داراییها (x) و نسبت بازده حقوق صاحبان سهام (y) باتوجه به شکل (3) و نتایج ارایه شده در زیر بین نسبت بازده داراییها(x) و نسبت بازده حقوق صاحبان سهام(y) نیز یک رابطه خطی وجود ندارد ولذا فرضیه سوم ما نیز پذیرفته نیست. شکل(3) Independent: Y Dependent Mth Rsq d.f. F Sigf b0 b1 X LIN .309 214 95.78 .000 .0527 .1887 7-4-بررسی رابطه بین نسبت بازده فروش(z)، نسبت بازده داراییها (x) و نسبت بازده حقوق صاحبان سهام (y) جدول زیر نشان دهنده مقدار همبستگی بین سه نسبت بازده فروش(z)، نسبت بازده داراییها(x) و نسبت بازده حقوق صاحبان سهام(y) است. Correlations X Y Z X Pearson Correlation 1 .556(**) .583(**) Sig. (2-tailed) . .000 .000 N 216 216 216 Y Pearson Correlation .556(**) 1 .597(**) Sig. (2-tailed) .000 . .000 N 216 216 216 Z Pearson Correlation .583(**) .597(**) 1 Sig. (2-tailed) .000 .000 . N 216 216 216 ** Correlation is significant at the 0.01 level (2-tailed). آیا می‌توان ادعا کرد که بین سه نسبت بازده فروش(z)، نسبت بازده داراییها(x) و نسبت بازده حقوق صاحبان سهام(y) یک رابطه خطی وجود دارد؟ شکل (4) رابطه بین این سه نسبت را با توجه به میانگین پنج ساله ای نسبت‌‌ها برای 116 شرکت نشان می‌دهد. شکل(4) نتایج حاصل از آزمونهای آماری که در زیر اریه شده است حاکی از این است که نمی‌توان به صراحت گفت یک رابطه خطی بین سه نسبت بازده فروش(z)، نسبت بازده داراییها(x) و نسبت بازده حقوق صاحبان سهام(y) وجود دارد. این می‌تواند به دلیل هم خطی بین نسبت بازده داراییها(x) و نسبت بازده حقوق صاحبان سهام(y)باشد. در واقع شاید یک نوع رابطه دیگر بین آنها وجود دارد . لذا فرضیه آخر ما نیز پذیرفته نمی‌شود. ANOVA(b) Model Sum of Squares df Mean Square F Sig. 1 Regression 3.546 2 1.773 86.351 .000(a) Residual 4.374 213 .021 Total 7.920 215 a Predictors: (Constant), Y, X b Dependent Variable: Z Coefficients(a) Model Unstandardized Coefficients Standardized Coefficients t Sig. B Std. Error Beta 1 (Constant) .026 .016 1.639 .103 X .375 .063 .363 5.919 .000 Y .139 .021 .396 6.461 .000 a Dependent Variable: Z 8- نتیجه تحلیل نسبت‌‌های سودآوری شرکت‌ها، ابزار مفیدی برای درک سوددهی آن‌هاست. این نسبت‌‌ها اثربخشی مدیریت شرکت را در کسب سود، شکار فرصت‌ها در بازار در حال افول و دفع خطرات و اشتباهات آشکار می‌سازند. اما مانند سایر نسبت‌‌های مالی، نسبت‌‌های سودآوری نمی‌توانند معیار مطلقی برای تصمیم‌گیری باشند و اثر بخشی آن‌ها به نسبت درک صحیح از وضعیت صنعت و شرکت مورد توجه، در تغییر است. از این پژوهش نتیجه می‌شود که بین نسبت‌‌های سودآوری(نسبت بازده فروش(z)، نسبت بازده داراییها (x) و نسبت بازده حقوق صاحبان سهام (y)) به صورت دو به دو و بصورت کلی رابطه خطی وجود ندارد . ضمیمه آذریت 0.10244 0.12928 0.7191 چینی ایران 0.28058 0.27326 0.8931 آبگینه 0.32086 0.22454 0.84494 کاشی نیلو 0.47148 0.40002 0.9255 پارس سرام 0.22354 0.23924 1.00562 ایتالران 0.27198 0.27466 0.83966 سیمان صوفیان 0.23072 0.37856 1.02362 سیمان خزر 0.15628 0.13436 1.04536 کاشی و سرامیک الوند 0.45034 0.32346 1.32462 سیمان ارومیه 0.40182 0.40128 1.31642 صنایع خاک چینی ایران 0.55882 0.41674 1.84494 کاشی اصفهان 0.28104 0.25056 0.9049 کاشی پارس 0.12138 0.1285 0.4688 کاشی و سرامیک سعدی 0.17438 0.19188 0.73196 کاشی و سرامیک حافظ 0.22574 0.25474 0.90686 سیمان قائن 0.34082 0.27734 0.84668 سیمان غرب 0.23176 0.18326 0.62538 سیمان مازندران 0.3475 0.35372 0.94584 سیمان سپاهان 0.3829 0.34458 1.81534 چینی البرز 0.22978 0.20604 0.7175 ورزیران 0.36748 0.16246 0.36294 سیمان شمال 0.44768 0.40736 2.18494 فراآورده های نسوز پارس 0.292 0.20942 0.60868 تکسرام 0.36862 0.20412 0.3531 سیمان کرمان 0.313 0.28364 0.92778 پرمیت 0.0556 0.05678 0.1384 سیمان فارس و خوزستان 0.35718 0.24472 0.5691 ایرانیت 0.12674 0.1599 1.0908 سیمان تهران 0.3435 0.30726 1.08262 شیشه همدان 0.10138 0.05848 0.33352 شیشه قزوین 0.394 0.26292 0.49002 خوراک دام پارس 0.0662 0.06026 0.33114 ساسان 0.20292 0.24468 0.80022 شهد ایران 0.25594 0.20928 0.49202 مارگارین 0.22414 0.25774 1.06258 پیچک 0.04934 0.07962 0.26908 صنعتی مینو(خرمدره) 0.1107 0.1187 0.42204 ویتانا 0.08602 0.11778 0.75558 صنعتی بهشهر 0.21156 0.26408 1.4811 بهپاک 0.2391 0.22524 1.00218 قند هکمتان 0.07852 0.18382 0.77658 روغن نباتی ناب 0.19056 0.2037 0.98776 نوش مازندران 0.21818 0.15944 0.60488 دشت مرغاب 0.06318 0.05758 0.20536 قند شیرین خراسان 0.22064 0.18296 0.4264 قند لرستان 0.10852 0.1613 0.20406 شوکو پارس 0.19318 0.24912 0.76356 قند پارس -0.04032 -0.03924 -0.33596 قند پیرانشهر 0.1401 0.27018 1.73584 تولیدی مهرام 0.08958 0.13064 0.7996 قند تربت جام 0.1584 0.14228 0.37836 قند بیستون 0.16188 0.11752 0.35438 قند شاهرود(شرکت شکر) 0.34634 0.24974 1.20256 قند اصفهان 0.18094 0.25442 1.10696 قند خوی(شهد) 0.09334 0.1622 0.74438 قند مرودشت 0.13168 0.14306 0.2919 شهدآب 0.277 0.2916 0.89724 کارخانجات قند قزوین 0.23784 0.28118 0.8109 بهنوش ایران 0.22252 0.19732 0.5854 قند نیشابور 0.29946 0.28766 1.26026 روغن نباتی پارس 0.13198 0.17198 0.82078 قند نقش جهان 0.18028 0.24376 0.62896 بیسکویت گرجی 0.1385 0.18326 0.57414 پارس مینو 0.2256 0.2847 1.64984 بین المللی محصولات پارس 0.0229 0.03516 0.23828 دارو سازی حکیم 0.10988 0.08316 0.8563 معدنی املاح ایران 0.51374 0.27062 1.25292 دارو سازی داملران 0.1705 0.13654 0.98632 شیرین دارو 0.2282 0.2324 1.09732 داروسازی فارابی 0.36934 0.31546 1.0338 پارس دارو 0.57328 0.4333 2.28184 پاکسان 0.20434 0.23738 1.07388 داروسازی کوثر 0.19132 0.14076 1.12044 کربن ایران 0.4332 0.34538 1.71992 لعابیران 0.3344 0.33854 0.89186 داروسازی امین 0.19136 0.17462 0.91966 تهران شیمی 0.08162 0.07126 0.21674 داروسازی سینا 0.32724 0.32572 0.99534 الیاف 0.1852 0.17938 0.98778 پتروشیمی فارابی 0.20782 0.45942 1.97914 پتروشیمی آبادان 0.21636 0.32298 1.03526 پارسیلون 0.15374 0.17856 0.3308 صنایع شیمیایی ایران 0.48668 0.38668 0.75368 البرز دارو 0.13568 0.14584 0.80608 الیاف مصنوعی 0.26704 0.21582 0.4652 پلی اکریل 0.1484 0.28424 0.244 تولید دارو 0.11554 0.1194 0.7284 صنایع شیمیایی سینا 0.21638 0.20414 0.69786 پاک وش 0.08934 0.14726 0.46158 داروسازی دکتر عبیدی 0.33894 0.38944 1.39996 ملی شیمی کشاورز 0.1367 0.11038 0.26528 داروسازی تهران دارو 0.1326 0.15016 0.44742 پتروشیمی اصفهان 0.4375 0.43476 2.01696 دوده صنعتی پارس 0.45064 0.3289 1.3337 صنایع شیمیایی فارس 0.20606 0.13224 0.227825 داروسازی اکسیر(لرستان) 0.24426 0.20878 0.50522 طیف ایران 0.10076 0.09954 0.33246 کف 0.26566 0.30284 0.81588 داروسازی جابر بن حیان 0.29894 0.31932 0.96156 پارس پامچال 0.11964 0.13656 0.54442 داروسازی ابوریحان 0.44204 0.33892 1.32616 کیمیدارو 0.34302 0.26578 0.89814 صنعتی و شیمیایی رنگین 0.05078 0.05506 0.30146 سوپر رنگ(سپهر رنگ) 0.23374 0.15146 0.20134 دارویی رازک 0.267866 0.24444 1.3219 داروسازی لقمان 0.19324 0.14342 0.98474 نساجی بروجرد 0.2106 0.50218 0.37174 ایران پوپلین -0.32574 -0.10502 -0.2724 پشم بافی توس 0.19952 0.17498 0.41722 ایران برک -0.1481 -0.0996 0.54686 مخمل و ابریشم کاشان -0.30328 -0.29924 -1.10806 ریسمان ریسی سمنان -1.29022 -0.1453 -0.66816 وطن اصفهان -0.1244 -0.06712 -0.84296 نساجی بابکان 0.09444 0.09294 0.10062 نساجی خوی 0.06258 0.0226 0.07542 نساجی غرب -0.2294 -0.58038 0.62772 ریسندگی بافندگی پاکریس -0.08348 -0.0712 0.2736 تولیدی تیم 0.05614 0.0534 0.1522 نساجی مازندران 0.69782 0.00408 0.00492 ایران مرینوس 0.31686 0.28802 0.50734 گرد باف یزد -0.03762 -0.04166 -0.49564 بافت آزادی -0.09378 -0.09828 -0.20474 فرش پارس -0.57276 -0.19934 -1.72768 فیروزا 0.214308 0.10114 0.39944 پمپ پارس 0.06126 0.03886 0.17216 اشتاد ایران -0.2822 -0.0804 0.73544 آبسال 0.22154 0.13588 0.356 اشتاد موتورز 0.02102 0.06112 0.1265 لوازم خانگی پارس 0.27404 0.20234 0.81622 کمباین سازی ایران -0.0091 -0.00162 0.01096 بلبرینگ ایران 0.24236 0.15218 0.6082 آزمایش 0.00964 0.03598 -0.0657 تراکتورسازی ایران 0.01066 0.01798 0.01624 کولر گازی ایران 0.11102 0.0906 0.17294 یخپال سازی لرستان -0.0344 -0.01032 1.08648 ارج 0.03818 0.041 0.2535 لیفتراک سازی سهند 0.15312 0.1016 0.5163 کمپرسور سازی تبریز 0.03778 0.02552 0.1115 پمپ سازی ایران 0.27052 0.15014 0.58458 کمپروسور سازی ایران -0.04472 -0.00072 0.29274 تولیدی بهمن 0.00898 0.03912 1.1575 سرماآفرین 0.36034 0.22042 0.996386 گروه بهمن 0.38392 0.1824 0.39808 چرخشگر 0.11154 0.06822 0.447 سایپا دیزل(ایران کاوه) 0.09646 0.06934 0.74978 ایران خودرو دیزل(خاور) 0.20306 0.08378 0.59222 محور سازان ایران خودرو 0.13942 0.116 0.3501 تولیدی مرتب 0.15368 0.0907 0.27072 فنر سازی زر(تولیدی زر) 0.36384 0.24748 0.94216 رادیاتور ایران 0.2448 0.19082 0.5296 صنایع ریخته گری ایران 0.22028 0.2013 0.84902 کاربراتور ایران 0.40312 0.33554 1.62052 فنر سازی خاور 0.46796 0.24704 0.69356 آهنگری تراکتور سازی 0.36284 0.23274 0.70394 ریخته گری تراکتور سازی 0.12686 0.11984 0.63218 زامیاد 0.3026 2.03004 1.09414 صنعتی ملایر 0.19202 0.20854 0.39142 لامیران 0.63556 0.39228 0.98148 صنعتی آما 0.34198 0.23122 0.51206 ماشین سازی اراک 0.10788 0.06316 0.2279 صنعتی کاوه 0.20452 0.20612 0.98658 صنایع بسته بندی البرز 0.1366 0.12372 0.59052 تولیدی ابزار مهدی 0.40408 0.12104 0.39678 صنایع آذراب 0.17488 0.0919 0.35442 تولیدی پارس قوطی 0.15958 0.12668 0.23642 بسته بندی ایران 0.21818 0.22248 0.8655 جام دارو 0.22824 0.19994 0.59042 بسته بندی مشهد 0.16358 0.1194 0.405226 سپنتا 0.15662 0.21134 2.70092 نورد آلومینیم 0.14884 0.11438 0.50052 نورد قطعات فولادی 0.16396 0.19338 0.51292 لوله و ماشین سازی ایران 0.18794 0.19816 0.77802 مس شهید باهنر 0.15156 0.15948 0.608 پارس متال 0.08888 0.09108 0.34822 آلومینیم پارس 0.2219 0.23932 0.80848 نورد و پروفیل پارس 0.11698 0.11872 0.23468 کالسیمین 0.41978 0.25494 1.03896 ملی سرب و روی ایران 0.04118 0.01794 0.02078 درخشان تهران 0.24136 0.23326 0.56848 کارخانجات تولیدی تهران 0.18734 0.17974 0.67148 لاستیک کرمان 0.2182 0.14452 0.54734 تولیدی لاستیک دنا 0.22104 0.1862 1.55048 پلاستیران 0.20262 0.1398 0.48734 پلاستیک شاهین 0.11072 0.10722 0.31732 ایران و غرب 0.12976 0.10638 0.15066 صنایع لاستیکی سهند 0.26474 0.31242 0.95552 ایران ترانسفو 0.21142 0.12156 0.87164 کابل البرز 0.26504 0.35934 1.25064 کابل باختر 0.05686 0.05404 0.31186 لامپ پارس شهاب 0.26646 0.26254 0.82148 کابلسازی ایران 0.06928 0.07844 0.44754 صنعتی مهرآباد 0.09938 0.05852 0.2505 موتوژن 0.31732 0.26516 0.90654 ایران فرم -0.2345 -0.16754 0.08286 نفت بهران 0.38286 0.42364 1.78058 کارتن البرز 0.15086 0.26292 1.44284 کارخانجات صنعتی پیام 0.21958 0.19684 0.75338 تامین ماسه ریخته گری 0.26814 0.18246 0.35326 افست 0.45236 0.21716 1.30382 کشتی سازی اروندان 0.06068 0.0389 0.23802 معادن بافق -0.02974 0.02896 -0.06134 صنعتی دریایی ایران 0.29362 0.07908 0.31074 نفت پارس 0.34594 0.3734 1.46412 کاغذ سازی کاوه 0.20976 0.211662 0.59932 جام جهان نما 0.05496 0.0636 0.21656 تولیدی تیزرو 0.2694 0.33742 1.48912 معدنی دماوند 0.32092 0.20736 0.75338 داده پردازی ایران 0.14632 0.10972 0.3353 کشاورزی ، دامپروری مگسال 0.27544 0.25528 0.96574 پارس الکتریک 0.40222 0.27192 0.85248 کارتن پارس 0.13772 0.22696 1.07176 کارتن ایران 0.16434 0.24 1.48966 بسته بندی پارس 0.19548 0.2008 0.50106 فیبر ایران 0.35512 0.26988 0.49022 کاغذ سازی قایم شهر 0.02806 0.0175 0.01774 منابع و مأخذ انواری رستمی ، علی اصغر و محسن ختن لو (1385)."بررسی مقایسه ای رتبه بندی شرکت‌های برتر براساس نسبت‌‌های سودآوری و شاخص های بورس اوراق بهادار تهران" بررسی های حسابداری و حسابرسی، سال سیزدهم، شماره43. جهانخانی، علی و محمد طالبی(1378)." بررسی و نقد انواع شاخص های نقدینگی شرکت‌ها"نشریه تحقیقات مالی،شماره 13 و14. خوش طینت،محسن و محمد تقی قسوری (1384)."مقایسه بین نسبت‌‌های مالی مبتنی بر صورت جریان وجوه نقد و نسبت‌‌های مالی " نشریه مطالعات حسابداری، شماره 9. مهرانی،‌ساسان،مهرانی ،کاوه و غلامرضا کرمی (1383)." استفاده از اطلاعات مالی و غیر مالی جهت تفکیک شرکت‌های موفق از ناموفق" بررسی های حسابداری و حسابرسی، سال یازدهم، شماره38. http://www.sanaray.com/consultancy/files/4512_Bours_1.dochttp://tadbirandish.persianblog.com/1383_8_9_tadbirandish_archive.htmlhttp://tabriz1384.blogfa.com/post-17.aspx


دسته‌بندی نشده

سایت ما حاوی حجم عظیمی از مقالات دانشگاهی است . فقط بخشی از آن در این صفحه درج شده شما می توانید از گزینه جستجو متن های دیگری از این موضوع را ببینید 

کلمه کلیدی را وارد کنید :

دسته بندی: دسته‌بندی نشده

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

مطالب مرتبط

دسته‌بندی نشده

3 (1140)

واژه «شطرنج»تلفظ فارسی «چاتورانگا » است کلمه ای که در زبان سانسکریت برای نام گذاری این بازی به کار برده می شود،جایی که معمولاً از آن به عنوان نخستین زادگاه این بازی یاد می شود. اگر ادامه مطلب…

دسته‌بندی نشده

3 (1141)

بررسی تاریخ شناخت تاریخچه و علل پیدایش شهر شهر نیشابور مانند سایر شهرهای استان خراسان جزء اولین مراکز مسکونی است که اقوام آریایی پس از ورود به ایران در آن سکنی گزیدند. خراسان قدیم به ادامه مطلب…

دسته‌بندی نشده

3 (1142)

بنام خدا سازمان صنایع کوچک و شهرکهای صنعتی ایران شرکت شهرکهای صنعتی مازندران معاونت صنایع کوچک طرح امکان سنجی "پارچه بافی" پاییز 85 فهرست مطالب فصل اول بررسی بازار مطالعه و شناخت محصول...............................................................................................................................4 عوامل موثردر ادامه مطلب…

background