مقدمه: آب در چرخه طبیعی خود که عمدتاً از تبخیر آن در دریاها شروع و با تشکیل ابرها ، ریزش نزولات جوی ، ایجاد جریان سطحی و زیرزمینی و در نهایت بازگشت آن به دریاها خاتمه می یابد ، مواد مختلف بسیاری را همراه خود انتقال می دهند.بدین ترتیب آب خالص در طبیعت یافت نشده و با توجه به وجود آلودگی های بیولوژیکی طبیعی و همین طور عدم حفظ بهداشت محیط زیست و تخلیه روز افزون انواع فاضلاب شهری ، پسابهای صنعتی ، زهابهای کشاورزی و زباله در محیط زیست و آب ، امروزه دستیابی به آب سالم و قابل شرب در طبیعت به مقدار کافی ممکن نبوده و بالطبع ناگزیر از تصفیه آب می باشیم. مجموعه عملیاتی که به منظور آماده کردن آب برای مصارف مورد نظر ایجاد می شود ،"تصفیه آب"و مجموعه تاسیسات و تجهیزات که عملیات تصفیه آب را در بر می گیرد.،"تصفیه خانه" نامیده می شود.بنابراین برای تهیه آبی مناسب برای شرب و مصارف عمومی شهری یک رشته عملیاتی در تصفیه خانه آب به مورد اجرا گذارده می شود تا آب دریافتی از منابع آب را با کیفیتی قابل قبول در چهارچوب استاندارد"آب آشامیدنی"تحویل نماید. "آب آشامیدنی" استاندارد، به طور کلی آبی است که بیرنگ ، بی بو و با طمع مطبوع و گوارا ،که مصرف آن حتی در دراز مدت هم به لحاظ عاری بودن از مواد مضر ،ضرری به سلامت مصرف کننده و خسارتی به تجهیزات انتقال ، توزیع و مصرف وارد نمی آورد. عملیاتی که در تصفیه خانه آب آشامیدنی در رابطه با تصحیح کیفیت آب اجرا می شود ، بستگی به کیفیت آب منابعی دارد که برای تامین آب آشامیدنی در نظر گرفته می شودو طرح تاسیسات تصفیه خانه نیز با در نظر گرفتن اینکه آب تصفیه شده برای مصرف شرب و مصارف عمومی شهری به کار برده خواهد شد پیش بینی می شود و تجهیزات و تأسیسات تصفیه خانه نیز بر اساس طرح مصوب نصب می گردد. منابع آب که به منظور آب آشامیدنی و مصرف عمومی به کار گرفته می شوند،شامل: منابع آبهای سطحی :دریاها و دریاچه ها،برکه ها،رودخانه ها،جویبارها منابع آبهای زیرزمینی :چاهها،قنوات و چشمه ها است و چه بسا در بعضی از تاسیسات تصفیه آب از یک یا چند منبع مختلف آب دریافت و تصفیه شود.به هر حال اقداماتی که در زمینه تصفیه آب منظور خواهد شد ،آب دریافتی را به آب آشامیدنی تبدیل خواهد کرد و به همین جهت مطالعه کیفیت فیزیکی ،شیمیایی و میکروبیولوژیکی منابع مورد نظر تامین آب آشامیدنی ،برای ایجاد یک سیستم تصفیه و توزیع آب سالم ضرورت پیدا می کند. همانطور که گفته شد از مجموعه آبهای کره زمین که حدود 1400 میلیون متر مکعب تخمین شده کمتر از 2 درصد آن پس از پالایش (تصفیه فیزیکی و میکروبیولوژی) برای آشامیدن انسان مناسب است و باقی ، به علت داشتن املاح زیاد(سختی و شوری) فقط پس از تصفیه شیمیایی که غالباً پیچیده و پرهزینه می باشد.قابل استفاده خواهد بود. در این گزارش بر آنیم ضمن اشاره به مراحل مختلف تصفیه آب های سطحی ، به نحوه عملکرد واحدهای مختلف تصفیه خانه های آب تهران نیز بپردازیم باشد که ارائه این مطالب ، مورد توجه و استفاده دست اندرکاران امر ،قرار گیرد. بخش اولتاریخچه تصفیه خانه های آب تهران فرآیند تصفیه آب شرح مراحل و تاسیسات تصفیه آب تاریخچه تصفیه خانه های آب تهران: تا سال 1306 آب شهر تهران توسط 26 رشته قنات با مجموع آبدهی حدود 700 لیتر در ثانیه تأمین می گردید.در این سال عملیات احداث کانال انتقال آب رودخانه کرج به تهران آغاز شد.این کانال که 53 کیلومتر طول داشت و آب رااز روستای بیلقان کرج به جمشید آباد تهران منتقل می نمودند طی 4 سال احداث گردید. 20 کیلومتر از این کانال سر پوشیده و بقیه روباز بود لذا احتمال آلودگی و اتلاف آب وجود داشت. از طریق این کانال مقدار 53 سنگ به عنوان حق آبه و مقداری هم به عنوان سهمیه نه هشتاد و چهارم 9/84به آب تهران افزوده شد و به این ترتیب جمعاً قریب یکصد سنگ (حدود 1600 لیتر در ثانیه) آب توسط جویها به آب انبارهای منازل انتقال می یافت. درسال 1330 طرح اولیه لوله کشی تهران برای جمعیتی معادل 900 هزار نفر به مرحله اجرا در آمد و دو خط لوله آبرسانی فولادی به ظرفبت 242000 متر مکعب در شبانه روز انتقال آب از آبگیر بیلقان به اولین تصفیه خانه (جلالیه) با ظرفیت تصفیه 7/2 متر مکعب آب در ثانیه درنظر گرفته شد ، بهره برداری از این خطوط لوله فولادی و تصفیه خانه جلالیه در سال 1334 آغاز گردید. ساخت تصفیه خانه کن:پ به منظور پاسخگویی به نیاز فرآیند آب شرب تهران ، تصفیه خانه شماره 2 (تصفیه خانه کن ) و 2خط لوله بتونی جهت انتقال آب از آبگیر بیلقان به محل تصفیه خانه مذکور احداث و در سال 1342 وارد مدار بهره برداری گردید.با اجرای فاز دوم تصفیه خانه در سال 1349 ظرفیت تصفیه بالغ بر 4/9 متر مکعب در ثانیه شد. بهره برداری از سد لتیان و تصفیه خانه های سوم و چهارم: در سال 1342 مطالعه و ساخت سد لتیان در 32 کیلومتری شمال شرق تهران به منظور مهار آب رودخانه جاجرود آغاز گردید.در طرح توجیهی ساختمان این سد ، تأمین بخشی از آب تهران و آب کشاورزی دشت ورامین مورد توجه قرار داشت. سد لتیان درسال 1346 به بهره برداری رسید و استفاده از آب آن که به وسیله تونل 9 کیلومتری تلو به حومه شرقی تهران می رسد آغاز گردید.از همان زمان ساخت سومین تصفیه خانه تهران در منطقه حکیمیه تهرانپارس مطرح شد. این تصفیه خانه درسال 1347 با ظرفیت 5 متر مکعب در ثانیه در مدار بهره برداری قرار گرفت .فاز دوم آن یعنی تصفیه خانه شماره 4 نیز در سال 1363 با ظرفیت 5 متر مکعب در ثانیه به بهره برداری رسید. جدول 1-مشخصات کلی تصفیه خانه های آب تهران نام تصفیه خانه تایخ بهره برداری نوع زلال ساز ظرفیت اسمی تصفیه خانه شماره 1 1334 آکسیلاتور 2/7مترمکعب درثانیه تصفیه خانه شماره 2 (دو مرحله) 1342/1349 پولساتور 9/4متر مکعب درثانیه تصفیه خانه شماره 3 1347 پولساتور 5مترمکعب درثانیه تصفیه خانه شماره 4 1363 پولساتور 5مترمکعب درثانیه تصفیه خانه شماره 5 در حال ساخت پولساتور 15متر مکعب در ثانیه مجموع ظرفیت اسمی تصفیه خانه ها (درحال کار) حدود21مترمکعب درثانیه فرآیند تصفیه آب: به طور کلی فرآیند آب را می توان به دو بخش کلی "پیش تصفیه " و "تصفیه اصلی" تقسیم بندی نمود که در هر دو بخش از روش های فیزیکی،شیمیایی و میکروبیولوژیکی جهت تصفیه آب استفاده می شود. مرحله اول – پیش تصفیه: ممکن است به منظور بهبود کیفیت آب خام ورودی به تأسیسات تصفیه خانه های آب ،اجرای یک و یا چند عملیات از جمله آشغالگیری ، پیش ته نشینی ، کلرزنی تحت عنوان فرآیند پیش تصفیه در داخل و یا خارج از تصفیه خانه پیش بینی گردد.همان طور که آب خام تصفیه خانه های شماره یک و دو تهران قبل از ورود به تصفیه در محل آبگیر بیلقان این مراحل را طی می نمایند: الف – آشغالگیر: در آبگیری از آبهای سطحی ، شاخ و برگ و الیاف و یا مواد دیگر شناور به وسیله شبکه های آشغالگیر از آب جدا می شوند.این شبکه ها مواد شناوری را که همراه آب است ، در خود نگاه می دارند و مانع ورود آنها به بخش بعدی (تصفیه خانه) می شوند.آشغالگیر ممکن است قبل از ورود آب و یا در محل ورود آب به تصفیه خانه نصب شده باشد که در هر حال می بایست روزانه حداقل یک بار تمیز گردد. موادی که روی آشغالگیر جمع می شوند ، باید بعد از جمع آوری از نزدیکی آب دور برده شوند و بهتر است هرچه زودتر از محل نگهداری به خارج از تأسیسات حمل گردند. ب –پیش ته نشینی: اصولاً سیستمهای زلال ساز از هر نوع مانند:پولساتور ،آکسیلاتورها و...برای زلال سازی آب خام با کدورت مشخص طراحی می شوند.چنانچه کدورت آب خام به بیش از حد طراحی سیستمهای زلال ساز برسد، نیاز به پیش ته نشینی است که این واحد پیش ته نشینی می تواند با مکانیسم ته نشینی ساده فیزیکی و یا با کمک مواد شیمیایی و فرآیند زلال سازی طراحی گردد. برای حذف مواد معلق بزرگتر از 200 میکرون ته نشینی ساده و برای مواد معلق کوچکتر و با وزن مخصوص پایین تر معمولاً از ته نشینی به کمک مواد شیمیایی منعقد کننده استفاده می شوند. استخرهای پیش ته نشینی ممکن است در محل آبگیر در جوار رودخانه و خارج از تصفیه خانه طراحی گردد.بدین منظور تعداد دو یا چند واحد استخر پیش ته نشینی طراحی می شود که یک یا چند واحد از آنها درحال بهره برداری و بقیه درحال شستشو یا در انتظار راه اندازی خواهند بود. از آب خروجی از سرریز این واحدها که درحال بهره برداری است ،مرتباً نمونه های آب، با استفاده از یک شیشه دهن گشاد ،برداشت و آزمایش می شود ،تا هرزمان که نمونه برداشت شده دارای ماسه نرم باشد ،استخر درحال بهره برداری را از سرویس خارج می کنند و به موازات آن یکی از استخرهای آماده بهره برداری را در سرویس قرار دهند. استخرهای پیش ته نشینی مجهز به دریچه ورود آب ،شیر تخلیه و شیر آب شستشو هستند. استخر های پیش ته نشینی ممکن است با مقطع دایره یا مستطیل با ابعاد متناسب طرح شوند و اگر مستطیل باشند ،کف استخر دارای شیب در عکس جهت حرکت آب خواهد بود.چنانچه این نوع استخرها در کنار رودخانه قرار داشته باشند،شیر تخلیه در عمیق ترین نقطه استخر قرار می گیرد. اغلب استخرهای پیش ته نشینی دارای روب و سیستم تخلیه خودکار لجن هستند. ج- کلرزنی آب خام: این مبحث در بخش کلرزنی به تفصیل داده خواهد شد. مرحله دوم –تصفیه اصلی: منظور از تصفیه اصلی آب ،بهره گیری از فرآیندهایی است که می توانند کیفیت آب خروجی از واحد پیش تصفیه و یا به طور کلی آب خام رادر حد استانداردهای آب شرب ارتقاء بخشد و همان طور که گفته شد با توجه به کیفیت آب ورودی می تواند شامل فرآیندهای زیر باشد: آشغالگیر اندازه گیری دبی هوادهی تزریق شیر آهک(سختی گیری) کلرزنی مقدماتی اختلاط سریع ته نشینی اولیه ته نشینی ثانویه صاف سازی کلرزنی نهایی شرح مراحل و تأسیسات تصفیه آب: 1-شیر کنترل آب خام میزان آب خام ورودی به تصفیه خانه ، معمولاً از محلی که آب ارسالی به تصفیه خانه وارد خط لوله و یا کانال اختصاصی آن میشود اتجام گرفته و به کمک "تله مترینگ"و یا گزارش های تلفنی به اطلاع مسئولین تصفیه خانه می رسد. در اولین مرحله ورود آب خام به تصفیه خانه ،نصب شیر بر روی کانال و یا لوله ورودی امری ضروری است تا بتوان در مواقع مورد نیاز نسبت به قطع فوری آب و یا کاهش میزان آن اقدام نمود. شیر و یا شیرهایی که معمولاً بر روی کانال ورودی نصب می گردد از نوع شیرهای دروازه ای و یا پروانه ای می باشد که بصورت دستی و یا به کمک موتور الکتریکی بازو بسته می شود.این شیرها به طور معمول یا باز هستند و یا بسته.مگر در مواقعی که به دلیلی نیاز باشد که آب ورودی به تصفیه خانه کاهش یابد ،که در این صورت آنها را تا حد لازم می بندند.نگهداری این شیرها ساده بوده و کافی است که کافی است که در فاصله زمانی معین مانور شده و واشرهای لاستیکی آنها مورد بازدید و در صورت لزوم تعویض گردد. شیرهای ورودی معمولاً هم از محل نصب ،فرمان گرفته و باز و بسته می شوند و هم از تابلوی کنترل اصلی تصفیه خانه می‌توان به آنها فرمان داد. آب خام ورودی به تصفیه خانه جلالیه توسط دو خط لوله فولادی از دیوار شمالی وارد تصفیه خانه می شود و هر لوله به یک دستگاه شیر پروانه ای 900 میلی متر با مکانیزم الکتریکی و دستی مجهز می باشد.شیرها و سکوی فرمان مجموعاً در یک اطاق بتنی در ابتدای کانال آب خام قرار دارند. 2 – آشغالگیری به منظور حذف قطعات درشت ،سبک و شناور بر روی آب که معمولاً در آبهای سطحی وجود دارد کاربرد توریهای آشغالگیر در مسیر هدایت آب، در آبگیرها و کانالهایی که آب خام را با تاسیسات تصفیه خانه می رساند ،ضروری است: آبهای سطحی نظیر رودخانه ها ،همواره شاخه و برگ درختان ،قطعات پلاستیکی و ...را همراه خود حمل می نمایند که ورودی آنها به تأسیسات ،علاوه بر اینکه راندمان پالایش را کاهش می دهد(از طریق کاهش سطح برخورد مواد شیمیایی با مولکول های آب و افزایش مصرف مواد شیمیایی)ممکن است با اختلال در کار تجهیزاتی مانند شیرها ،پمپ ها در عملیات تصفیه وقفه ایجاد نماید. بنابراین اولین مرحله تصفیه فیزیکی آب خام عملیات آشغالگیی می باشد. -جنس آشغالگیر جنس شبکه های آشغالگیری معمولاً از موادی است که در آب به راحتی زنگ نزده و در مقابل فشار آب به حد کافی مقاوم می باشند.معمولاً جنس آشغالگیرها از آلمینیوم ،فولاد ضد زنگ و یا فولاد معمولی که با پوششهای مطلوب ایزوله شده باشد انتخاب می شود. -نکته لازم به اشاره این است که گاه در اثر افزایش میزان مواد شناور امکان حذف آنها با یک توری آشغالگیر وجود نداشته باشد و در این صورت از دو مرحله آشغالگیری توسط دو توری با فاصله چند متری استفاده می گردد.بدیهی است که ابعاد چشمه توری ها مساوی نبوده و توری اول دارای چشمه های بزرگتری می باشد. حرکت آشغالگیرها یا دستی بوده و یا به کمک موتورهای الکتریکی انجام می شود.تعداد آشغالگیرها در هر مرحله معمولاً دو توری می باشد که در حین تمیز کردن یکی از توریها ،دیگری در مدار بهره برداری قرار داده می شود.تمیز کردن توریها با دست و به کمک برسهای سیمی انجام می شود. فاصله زمانی نظافت توریهای آشغالگیر ،بستگی به میزان مواد زائدی دارد که همراه جریان آب وارد تصفیه خانه می شود و تجربه در انتخاب این فاصله زمانی بسیار مؤثر است در صورتیکه توری آشغالگیر به موقع تمیز نشوددر حقیقت مانعی بر سر راه عبور آب ایجاد شده ، توری در اثر فشار جریان آب تاب برداشته ،سطح آب پشت توری بالا آمده و می تواند تولید اشکال نماید. در تصفیه خانه جلالیه این واحد از دو توری آشغالگیر به ابعاد 3m×0/9m و یا چشمه های به ابعاد 45mm×45mm تشکیل شده است. 3 – اندازه‌گیری دبی آب ورودی به تصفیه خانه شدت جریان (دبی) آب ورودی به تصفیه خانه به طریق مختلف اندازه گرفت.اندازه گیری مقدار آب ورودی بسیار مهم و حائز اهمیت است و اگر چه مقدار آب ارسالی معمولاً در نقطه ای که آب وارد کانال یا لوله اختصاصی تصفیه خانه می شود ،اندازه گیری می گردد.اما لازم است که در بدو ورود به تصفیه خانه نیز کنترل شود اندازه گیری شدت جریان ورودی در تعین مقدار مواد شیمیایی به آب (مواد کواکولانت ،کمک کواگولانت.مواد تنظیم کننده pH کلر و ...)و تعین آمارهای لازم نقش اساسی دارد. برای اینکه آب تصفیه شده پیوسته دارای کیفیت بالایی بوده و برای آشامیدن مناسب باشد اندازه گیری جریان آب باید بطور دقیق انجام گیرد و در اکثر موارد یک دستگاه تعیین میزان آب که تا 20% = مقدار آب را نشان می دهد کافی و مناسب است.چنانچه مقدار آب صحیح اندازه گیری نشود بر هزینه های تصفیه آب افزوده میگردد.برای مثال ،در مرحله گندزدایی اگر دستگاه اندازه گیری جریان آب ، میزان آنرا 10% بیشتر نشان دهد.بنابراین کلر 10% بیش از مقدار لازم بع آب اضافه می شود که بر هزینه های گندزدایی افزوده می گردد.اندازه گیری جریان آب را می توان در لوله ها و کانال های روباز انجام داد.چهار نوع دستگاه اندازه گیری برای سنجش مقدار آب لوله ها مناسب می باشد: 1-دستگاه اندازه گیری اختلاف فشار 2-دستگاه اندازه گیری سرعت جریان آب 3-دستگاه اندازه گیری جران مغناطیسی 4-دستگاه اندازه گیری جریان ماوراء صوت در تصویه خانه جلالیه اندازه گیری دبی آب ورودی توسط دبی سنج الکتریکی براساس اندازه گیری ارتقاع آب در کانال)بر چسب3s m (متر مکعب بر ثانیه) یا 3h m(متر مکعب بر ساعت)محاسبه می شود. 4-هوادهی روشی است که به وسیله آن آب در تماس با هوای تحت فشار جو (یا کمتر و یا بیشتر از فشار جو) به منظور های زیر قرار می گیرد و کیفیت آب از لحاظ بو ،طعم و خورندگی اصلاح می شود. -کاهشS H2 و سایر گازهاو مواد فرار و قابل اسید اسیون که ایجاد طعم و بو و رنگ و یا خورندگی نامطبوع در آب می کنند و به راحتی با هوادهی از آب جدا می شوند. - کاهش گازهایی نظیر :دی اکسید کربن و سولفیدهیدروژن که باعث افزایش خاصیت خورندگی آب می شوند.باید گفت گرچه اکسیژن نیز باعث افزایش خاصیت خورندگی آب می شود ،لیکن با هوادهی معمولی غلظت آن در آب کاهش پیدا نمی کند و در مواردی افزایش میابد. - کاهش گازهایی که در افزایش مصرف مواد شیمیایی برای تصفیه یا تعدیل املاح آب دخالت می نمایند مانند:دی اکسید کربن در گرفتن سختی آب با آهک و سولفیدهیدروژن در کلرینه کردن آب. در صورتی که آب به قدر کافی اکسیژن محلول نداشته باشد با هوادهی میزان آن افزایش می یابد و در نتیجه: الف-طمع و بوی آب اصلاح می شد. ب- اکسیژن از فعالیت بی هوازی میکروارگانیسم ها جلوگیری می کند و بالنتیجه تولید گازهایی مانند: دی اکسید کربن و یا سولفیدهیدروژن و آمونیاک کاهش پیدا می کند،pH آب تعدیل می شود و از خورندگی جلوگیری می گردد. ج-آهن و منگنز و آمونیاک و برخی از مواد آلی آب اکسیده می شوند. از اهداف فوق الذکر که برای هوادهی گفته شد ، کاهش گاز کربنیک ، آهن و منگنز از مهمترین و متداول ترین آنهاست .از جمله عوامل موثر در هوادهی غیر از آنچه که قبلاً گفته شد ،می توان به مدت هوادهی و تناسبAV اشاره کرد (A سطح تماس و V حجم آب حامل گاز) که بدین ترتیب در زمان هوادهی موقعی که آب به قطره های ریز تبدیل می شود هر چه قطره کوچکتر باشد ،سطح تماس بیشتر می شود و سودمندی هوادهی افزایش می یابد. 1-4-روش های مختلف هوادهی در تمام روش های هوادهی آب آشامیدنی ،که در زیر توضیح داده می شود بیشتر دو عامل مدت هوادهی و تناسب AV مد نظر و تحت کنترل است . هوادهی معمولاً به دو روش به حرکت در آوردن آب و تزریق هوا به داخل آب انجام می پذیرد و بر اساس شرایط موجود باید روش آن انتخاب گردد. از روش های به حرکت در آوردن آب می توان به : 1-هوادهی پاششی 2-هوادهی بشقابی 3-هوادهی سطحی 4 -هوادهی آبشاری پله ای اشاره شود که روش 4 با توجه به اقتصادی بودن آن کاربرد بیشتری در تصفیه آب دارد.در این روش هوادهی از پله هایی که از مصالح بنایی مخصوصاً بتن با ارتفاع 1-3متر استفاده می شود.روی پله ها بندهایی وجود دارند که با جریان یافتن آب روی پله ها ،آب در سطح وسیعی با هوا تماس می یابد و مرتباً لایه سطحی آب شکسته شده و تماس با هوا بیشتر می شود.ممکن است سرریز هارا به صورت کانال سوراخداری ساخت که آب از این سوراخ ها ریزش کند.دراین شرایط کاهش گاز CO2 درحدود 20 تا 60 درصد خواهد بود. به طور معمول واحد هوادهی بعد از توری های آشغالگیر و قبل از افزودن مواد شیمیایی در نظر گرفته می شود. 5-آهک زنی (تنظیم pH آب و حذف سختی ) یکی دیگر از موادی که در همان ابتدا به آب خام افزوده می شود شیر آهک فوق اشباع ،بعنوان ماده تنظیم کنندهpH می باشد.محلول شیرآهک قبلاً در مخازن انخلال ،تهیه و آماده شده ،غلظت آن اندازه گیری و سپس بستگی به مقدار مورد نیاز به آب خام تزریق می گردد.افزودن شیر آهک به آب علاوه بر تنظیم pH در یک محدوده مناسب که باعث می گردد فر آیند کواگولاسیون ،فلوکولاسیون و سدیمانتاسیون به نحو مطلوب تری انجام گردد،به عنوان یک ماده کمک کواگولانت و کاهش دهنده سختی ناپایدار آب نیز در فرآیند تصفیه فیزیکی – شیمیایی آب مؤثر است. به دلیل طراحی قدیمی ، تصفیه خانه جلالیه فاقد استخر ته نشینی اولیه و واحد اختلاط سریع می باشد به همین دلیل تزریق ماده کواگولانت (کلرورفریک )در مواردی که کدورت آب خام زیاد باشد در دو نقطه ،کانال آب خام و ورودی استخرهای زلال ساز (اکسیلاتورها)صورت می گیرد.اما در شرایط که کدورت کمتر از 50 میلی گرم در لیتر باشد.این ماده در ابتدای استخر زلال ساز تزریق می گردد.نکته قابل توجه اینست که به دلیل فقدان این واحد در تصفیه خانه شماره یک ،میزان مصرف مواد کواگولانت در مقایسه با دیگر تصفیه خانه های موجود افزایش یافته است. 8-ته نشینی اولیه توضیحات فنی استخرهای ته نشینی اولیه در بخش (ب) فرآیندپیش تصفیه کاملاً شرح داده شد (مراجعه به صفحه 6) نکته ای که می بایست اضافه شود اینست که سرعت جریان آب در این استخرها می بایست به قدری بطنی باشد تا حد اکثر مواد معلق از جمله سنگ ریزه،شن ،ماسه...براساس وزن خود و نیروهای جاذبه ته نشین گردند.ورودی آب به این استخرها نیز باید به صورت یکنواخت بوده و به هیچ وجه جریان نا آرام در استخر وجود نداشته باشد.خروج آب نیز می باید به نحوی انجام شود که فقط لایه های رویی آب که مواد معلق خود را از دست داده اند ،با حداقل سرعت از استخر خارج شوند.چنانچه واحد پیش ته نشینی به طرز صحیح و مناسبی عمل نماید ، تقریباً 60 درصد مواد قابل ته نشینی از آب جدا می شوند. 9- زلال سازی مرحله زلال سازی خود شامل سه فر آیند زیر است : 1-انعقاد(Cogulation) 2-لخته ساز(Flocculation) 3-ته نشینی (Sedimantation) فرآیند فوق به نحو چشمگیری در حذف آلودگی های فیزیکی (مواد معلق معدنی و آلی) هیدروکسیدهای فلزی و تا حدودی میکروارگانیسم نامطلوب و در نهایت اصلاح کیفیت آب مؤثر بوده و یکی از مهم ترین مراحل در تصفیه خانه می باشد. مکانیسم کلی این فرآیند در حقیقت شامل اختلاط آب و مواد شیمیایی مورد نیاز جهت ایجاد یک حالت هموژن و یکنواخت و پس از آن در کنار هم جمع کردن ذرات معلق پراکنده برای تشکیل توده هایی به اندازه کافی درشت است ،که در نهایت حذف آن ها به روش های مختلف فیزیکی مانند :ته نشینی ،فیلتراسیون ،و یا شناوری با سرعت مناسب تأمین گردد. 9-1-فرآیند انعقاد(کواگولاسیون) Coagulation انعقاد در لغت به معنی در کنار هم جمع کردن و نگه داشتن می باشد که در صنعت تصفیه آب از مهم ترین فرآیندهای عملیاتی است .با توجه باینکه آب حاوی ترکیبات بسیار زیادی است که ابعاد آن ها دامنه وسیعی از 0/01nm تا 1cm را دربر می گیردوذرات بسیار ریز کلوئیدی به سختی قابلیت جداسازی فیزیکی داشته و املاح محلول درآب به دلیل اندازه بسیار کوچک خود فاقد این نوع قابلیت می باشد، لذا آن ها را باید از طریق فرآیند شیمیایی جدا کرد. بدین منظور مواد شیمیایی تحت عنوان مواد منعقد کننده به آب افزوده می شوند تا ذرات ریز از طریق نیروی الکتروستاتیکی و واندروالسی کنار خود جمع نموده و با تشکیل یک ذره بزرگتر به نام لخته یا فلوک (Floc)ا مکان ته نشینی در استخرها و یا قابلیت جذب در صافی ها را پیدا نمایند نوع مواد کواگولانت با توجه به نوع مواد کلوئیدی وذرات معلق موجود در آب انتخاب می گردد تا بتوان به بالاترین راندمان و کمترین هزینه دست یافت. درحقیقت انعقاد سازی و لخته گذاری مناسب باعث حذف ذرات بسیار ریز کدرویت و رنگ در زمان معقول می گردد، که این زمان به لحاظ فنی بیش از چند ساعت ،قابل قبول نمی باشد. مکانیسم انعقاد سازی:: برای اینکه بتوان ذرات ریز کلوئیدی ،با ابعاد متوسط 5nm تا 200nm را به ذرات درشت تری جهت ته نشینی مطلوب تبدیل کرد، دو شرط لازم است : 1-تحرک ذرات :برخورد بین ذرات ،وقتی امکان پذیر است که نسبت به همدیگر حرکت داشته باشند . 2-ناپایداری ذرات :شرط لازم برای آن که ذرات در اثر برخورد به هم بچسبد. تئوری تحرک ذرات در مکانیک ذرات و سیالات بحث می شود ، درحالی که ناپایدار کردن ذرات مبحثی از شیمی پدیده های سطحی و مواد کلوئیدی می باشد. تحرک ذرات: سرعت تجمع ذرات بستگی به نرخ برخورد بین ذرات دارد.برخورد بین ذرات می تواند به دلایل مختلفی انجام شود: 1-برخورد ناشی از جنبش گرمایی موسوم به نفوذ براونی می باشد.این نوع برخورد برای ذرات کوچکتر از یک میکرون مهم است. 2-برخورد اختلاطی که ناشی از هم زدن مکانیکی است. 3-برخورد ناشی از ته نشینی دیفرانسیلی :ذرات درشت تر به علت سرعت ته نشینی بیشتر در حین ته نشینی ممکن است با ذرات ریزتر (که سرعت کمتری دارند)برخورد کنند. 9-2-فرآیند لخته سازی Floculation لخته سازی تجمع ذرات ناپایدار شده به لخته های ریز (Micro floc ) و سپس به لخته های توده ای (Bullk Floc ) می باشد.این لخته های بزرگ می توانند ته نشین شوند.حضور یک ماده لخته ساز می تواند تشکیل این لخته ها و ته نشینی آنها را بهبود بخشد. از لحاظ مبنایی لخته سازی ذرات جامد ،یک فرآیند متوالی دو مرحله ای است ،که در مرحله اول ،نیروهای داخل ذره ای که باعث پایداری ذرات می شوند با افزودن مواد شیمیایی مناسب کاسته یا حذف می شوند و در مرحله بعد ،برخوردهای بین ذره ای به دلیل انتقال توسط حرکت مولکولی یا همزدن مکانیکی روی می دهند.اگر این برخورد موفقیت آمیز باشند لخته سازی و ته نشینی روی خواهد داد. 9-3 –فرآیند ته نشینی Sedimantation مرحله آخر از فرآیند زلال سازی به ته نشینی موسوم است که در حذف کدورت و تیرگی از آب اهمیت به سزایی دارد. ته نشینی به معنای عام آن به فرآیند اطلاق می شود که مخلوطی از جامد معلق و مایع آن طی فر آیند ته نشینی به مایع زلال و سوسپانسیونی با غلظت زیاد جامد تبدیل گردد. مواد معلق در آب بر حسب میزان غلظت و خواص خود به چهار صورت متفاوت ته نشینی می گردند که این طبقه بندی به قرار زیر می باشد: کلاس 1 – در این کلاس ذرات معلق تمایلی به چسبندگی به یکدیگر نداشته و در صورت اصابت به یکدیگر در هنگام نشست هیچ گونه اتصالی بین آنها انجام نمی شوند. کلاس 2- این کلاس مربوط به ذرات جامد معلقی است که در هنگام نشست به یکدیگر می چسبند و همواره بزرگتر و سنگین تر می شوند. کلاس 3- ته نشینی زونی – چنانچه ذرات معلق دارای غلظت زیاد و هم چنین نیروی چسبندگی به هم باشند در این صورت هر ذره نسبت به ذره دیگر دارای موقعیت ثابتی است و هنگام نشست ،مواد معلق بصورت لایه ای از هم جدا می شوند. کلاس 4 – ته نشینی فشرده _ در این حالت ذرات معلق به سبب غلظت زیاد به اندازه ای به هم نزدیکند که در واقع ذرات در تماس مستقیم با یکدیگر قرار دارند. 9-4 –زلال سازها (مستقل و ترکیبی ) واحد های زلال سازی بدون استفاده از مواد کواگولانت با استفاده از مواد کواگولانت مستقل مرکب واحد های زلال سازی بدون استفاده از مواد کواگولانت با استفاده از مواد کواگولانت مستقل مرکب کلاریفایرهای ترکیبی براساس نحوه ته نشینی فلوک به دو گونه اند : 9-4-1 –کلاریفایرهای مرکب با بهره گیری از فر آیند Sludge contact 9-4-2 –کلاریفایرهای مرکب با بهره گیری از فر آیند Sludge blanket 9-4-1-استخر های زلال ساز مرکب بهره گیری از Sludge contact: از مشهورترین زلال ساز های این گروه ،اکسیلاتور با مقطع دایره و به روایتی نخستین استخر زلال ساز مرکب ابداع شده است. این استخر تشکیل شده از دو مخروط ناقص بتن آرمه که بوسیله جدارهای مایل ab ،cd ،(شکل 9-1) به دو قسمتA ،B تقسیم می شود.آب خام وارد قسمت A شده و با مواد شیمیایی منعقد کننده که از لوله R وارد می شود تماس پیدا می کند.برای کمک به آمیخته شدن آب خام با مواد منعقد کننده ،توربینی در مرکز استخر به وسیله موتور M یک حرکت دورانی آهسته انجام می دهد.این حرکت دورانی علاوه بر کمک به آمیختن مواد کواگولانت و آب خام ،باعث سیر کوله شدن توده لجن و آب و حرکت آن به طرف بالا نیز می شود.بطوریکه از قسمت a ،c وارد قسمت B می گردد.سرعت حرکت دورانی توربین بوسیله یک گیربکس واسطه تنظیم می شود. این سرعت باید به اندازه ای آهسته باشد که ذرات منعقد شده (فلوکها ) را خرد نکرده ،بلکه با جریان آب به سمت بالا هدایت نماید.سرعت توربین معمولاً u/min 2 تنظیم می شود.اما دامنه تغییرات آن در مواقع مختلف می تواند u/min (0-5 )نیز باشد.آب خامی که بیشتر مواد معلق آن منعقد و در قسمت A ،کلوئیدی شکل شده ،پس از ورود به قسمت B که سطحی بزرگتر دارد ،سرعتش باز هم کاسته شده و ذرات منعقد شده (فلوکها) ی آن روی جداره شیب دار ab ،cd سقوط کرده و به سمت قسمت F سرازیر می شود و در قسمت F توسط سیفون یا پمپ ،لجن حاصله به مجرای فاضلاب انتقال می یابد.قسمتی از لجن F دوباره وارد قسمت A گردیده به فرآیند انعقاد مواد خارجی در آب خام کمک می کند.آبی که ذرات آن در قسمت آن در قسمت B ته نشین شده به مجرای g وارد شده و سپس برای ادامه فر آیند به واحد فیلتراسیون انتقال می یابد. از اینگونه استخرها در تصفیه خانه شماره (1 ) تهران استفاده می شود. در محاسبه سطح و حجم استخرهای اکسیلاتور بسته به بزرگی و کو چکی مواد معلق و کلوئیدی ،کوشش می شود که حرکت افقی آب با سرعتی انجام گیرد که این ذرات در قسمت B ته نشین گردد.این محاسبه ها بیشتر بر مبنای بار سطحی در زمان ماند آب در استخر صورت می گیرد. برای ته نشین شدن مواد معلق خیلی ریز ناشی از انعقاد ترکیب های شیمیایی که در آب به صورت کلوئیدی در آمده اند ،حدود 50 متر مکعب آب در شبانه روز برای هر متر مربع از سطح استخر در نظر گرفته می شوند.مدت زمان ماند آب در این استخر ها یک تا دو ساعت می باشد .عمق استخرها حدود m (3-5/5 ) است.به طور کلی با بهره گیری از: تنظیم مطلوب مواد شیمیایی تزریقی ،انتخاب غلظت مناسب مواد شیمیایی ،تنظیم مناسب دور بهمزن ،عودت یا تخلیه لجن مازاد در موقعیت مناسب ،می بایست شرایطی را ایجاد کرد که سوسپانسون لجن در منطقه 5 غلظت مناسب را کسب کرده و بصورت یکنواخت و معلق نگهداری شده تا از نشستن لجن در کناره های منطقه 5 و یا شکستن لخته ها جلوگیری کردد که این کار در گرو آزمایش و تنظیم های ساعتی عوامل مؤثر یاد شده فوق می باشد. ریز به مرحله صاف سازی را در پی خواهد داشت .از دیگر مشکلات خاص و بسیار مهم این استخرهای زلال ساز ،به اصطلاح از لجن افتادن آن است که بیشتر بخاطر فر آیند های بیوشیمیایی روی می دهدو علی رغم افزایش ماده کواگولانت و تنظیم های عادی ،معمولاً لخته‌های درشت تشکیل نشده و آب خروجی بخاطر وجود فلوک های بسیار ریز ،کدر و در نتیجه کار صافی ها نیز مختل می شود.در این وضعیت بهترین راه حل عملی ،تخلیه و شستن کامل استخر و راه اندازی مجدد آن به روش های تو صیه شده است.به همین لحاظ در طراحی می باید ضرایب اطمینان لازم به لحاظ تعداد استخرها رعایت شود .همچنین بهره برداری از این استخرها معمولاً به خاطر غلظت نسبتاً کم سوسپانسیون لجن (کمتر از 10%)عموماً با دشواریهایی همراه بوده و به توجه و تنظیم های زیادی نیازمندند ،لیکن در صورت رعایت دقیق دستورالعمل بهره برداری خصوصاً حفظ سوسپانسیون لجن در حد توصیه شده طراح ،می توان آب زلال با کیفیت خوبی از آنها در یافت نمود.در این حالت آب در سطح فوقانی منطفه ته نشینی صاف و سطح لجن در زیر آن تا ارتفاع در زیر آن تا ارتفاع مطلوب بخوبی مشاهده می شود. 9-4-2 –استخرهای زلال ساز ترکیبی با بهره گیری از Sludge blanket : این استخر زلال ساز ترکیبی با مقطع مربع مستطیل دستاورد پیشرفت های نسبتاً اخیر ،درزمینه تصفیه آب بوده و دارای طرحهای متنوعی است که برتری عمده آن نسبت به دیگر کلاریفایرهای مرکب با سوسپانسیون آب و لجن رقیق مانند :اکسیلاتور ،وجود بستری از لجن با غلظت زیاد است که در مسیر جریان بالا رونده آب منعقد شده قرار گرفته و مانند فیلتری جهت حذف مواد معلق ،بخوبی عمل می نماید روش کار این استخرها به صورت تناوبی است.بدین ترتیب که آب خام از لوله ای (مطابق شکل زیر)وارد برج میانی (C ) شده ،سپس با کمک یک پمپ هوا (P ) در فضای (C ) خلاء ایجاد می شده، سبب بالا رفتن سطح آب در برج می گردد تا سطح آن به بالاترین نقطه (فاز مکش) برسد.در این موقع شیر تخلیه هوا باز شده و با ارتباط هوای داخل برج با هوای آزاد ، خلاء از بین رفته و ستون آب سقوط پیدا می کند (انرژی پتانسیل آب به انرژی سینتیک تبدیل می شود).در این حال آب وارد لوله های کف (قسمت E )و از سوراخ های این لوله ها وارد پولساتور شده و از میان بستر ایجاد شده عبور کرده و به سمت بالا جریان می یابد(فاز رانش).و بالاخره آب زلال از طریق سوراخ هایی که در دیواره کانال های جمع آوری (قسمت F )تعبیه شده ،وارد کانال دکانته می گردد . در انتهای این حرکت سطح آب در برج پایین آمده و به نقطه قبل از شروع فاز مکش می رسد.در این موقع شیر تخلیه هوا بسته شده و مجدداً عمل مکش هوا توسط پمپ انجام می شود. -نکته حائز اهمیت اینست که آب ورودی ضمن عبور از بستر لجن (فاز دوم کار استخر پولساتور) مواد معلق آن توسط بستر اشاره شده گرفته شده و در نتیجه به حجم بسته لجن افزوده می گردد.لجن اضافی به قسمت B (قیف های جمع آوری لجن) وارد می گردد و از آنجا توسط سیفون و شیرهای مربوطه به خارج هدایت می شود. غلظت حجمی لجن در بستر لجن کلاریفایر حدود 20 تا 30 درصد بوده و نتیجه تنظیم های صحیح سیستم و تزریق مناسب مواد شیمیایی تشکیل بستری یکنواخت در سطح و ارتفاع مناسب و با غلظت حجمی مطلوب است که همچو فیلتری با توانایی بسیار خوب ،در مسیر جریان رو به بالای فلوک ها قرار گرفته و تقریباً تمام فلوکهای ریز لجن را بخود جذب می نماید و آبی با کیفیت بسیار خوب در کانال های دکانته جریان می یابد. مدت زمان فاز یک (مکش) حدود (20-40 ) ثانیه است که طی آن مواد معلق فرصت پیدا می کنند که وارد بستر لجن شوند.مدت زمان فاز دو (رانش) حدود (5-10 )ثانیه است.برای اینکه سرعت جریان آب در فاز دو به کف استخر محدود و باعث بهم خوردن بستر لجن نشود اختلاف ارتفاع سطح آب در برج خلاء (C) ،در یک دوره تناوب (0/6-1/5 )متر بر گزیده می شود. بار سطحی استخرهای پولساتور حدود ( 24h /M2 / M3 (75-100) در نظر گرفته می شود .از اینگونه استخرهای در تصفیه خانه های شماره 2،3 ،4 تهران استفاده می گردد. 10-صاف سازی آبهای سطحی به ویژه آب رودخانه در مواقع سیلابی دارای مقادیر متغیری از املاح محلول و مواد معلق نظیر گل و لای و مواد کلوئیدی است.میزان مواد مزبور و کیفیت و درشتی ذرات و نیز سرعت ته نشینی طبیعی و جدا شدن آنها از آب،ایجاب می نماید که عملیات پیش تصفیه و زلال سازی در مورد آب دریافتی از منابع مذکور به مورد اجرا گذارده شود. بعد از اقدام به زلال سازی ،به کار گرفتن صافی به منظور حذف آخرین ذرات و بقایای مواد معلق همراه آب ضرورت پیدا می کند. عبور آب از صافیهای ماسه ای ،اساساً یکی از روشهای تصفیه فیزیکی است که بشر از سالهای دور به منظور تهیه آب زلال از آن استفاده می کرده است.این روش نیز همانند بسیاری از روش ها از طبیعت ،الهام گرفته شده است.در حالت طبیعی نیز آبهای سطحی با عبور از لایه های مختلف زمین ،کدورت خود را از دست داده و زلال تر می شوند.چرا که این لایه ها قادر هستند مواد معلق موجود در آب را حذف نمایند.اما بدیهی است که این پروسه به صورت طبیعی به زمان زیادی نیاز دارد. از این رو می توان با تمهیداتی ،عمل صاف کردن آب را سرعت بخشید. لازم به اشاره است که فیلترهای زلال ساز انواع مختلفی دارند اما در تمام فیلترهای ماسه ای ضخامت لایه ماسه و دانه بندی ذرات آن ،دو عامل از مهمترین عواملی است که در این روش نقش دارند.بدیهی است که جنس ماسه نیز بسیار حائز اهمیت است. انواع صافیهای مورد استفاده در صاف سازی آب آشامیدنی به شرح ذیل است: الف-صافیهای تند با جریان ثقلی ب-صافیهای تند تحت فشار ج-صافیهای کند د-صافیهای ویژه(میکروفیلترها،اولترافیلترها ،فیلترهای سرامیکی ،فیلترهای دیاتوم) در طراحی صافیهای یک تصفیه خانه ،همواره تعداد یک یا دو واحد صافی زیاده بر آنچه که ظرفیت تصفیه خانه ایجاب می نماید در نظر می گیرند تا در مواردی که یک واحد صافی در حال شستشو است،یا به عللی خارج از سرویس است ،صاف سازی با مشکلی روبه رو نگردد و ظرفیت تصفیه خانه کاهش نیابد. الف- صافیهای تند با جریان ثقلی در این نوع صافی ،سرعت جریان آب در ماسه زیاد است و از این رو تصفیه زیستی در آنها کم انجام می شود.محدوده تغییر قطر ماسه در این صافیها معمولاً در فاصله (0.45-0.55mm ) اما در شرایط معمولی و با توجه به کیفیت آب خام می توان این محدوده را به (0.7-1.35mm )تغییر داد.ضخامت لایه ماسه نیز در حدود (600-900mm ) می باشد ،که مناسب ترین حالت دردامنه (800-850mm ) قرار دارد بار سطحی نیز در این نوع صافیها در فاصله (hr /m2/6-9m3 QUOTE m3 ) تغییر می کند .سرعت جریان آب در صافی حدود (0.3-5m/hr )می باشد. افت فشار اولیه نیز در صورتی که صافی کاملاً تمیز باشد حدود (500mm ) خواهد بود. در این صافیها، معمولاً آب از دو دریچه (این دریچه ها می توانند حول لولا باز و بسته شوند) وارد صافی شده و پس از عبور از لایه ماسه ،از شیارهای نازل گذشته و وارد کانال جمع آوری آب صاف می شود. بدیهی است که پس از مدتی کار،افت فشار در صافی بیشتر شده و برای اینکه بهره برداری از صافی مقرون به صرفه باشد،باید شستشو داده شود. سطح آب ورودی صافی به کمک یک فلوتر که معمولاً با یک سیفون مرتبط است کنترل شده و به این وسیله مقدار آب ورودی با مقدار آب خروجی تنظیم میگردد .در برخی از صافیها ،به جای سیفون از شیرهای مخصوصی ،به منظور کنترل سطح آب در صافی و دبی ورودی و خروجی استفاده می شود. شستشوی صافی های تند در دو یا سه مرحله انجام می شود و در این مرحله از هوای فشرده و آب به صورت معکوس جهت شستشو کمک گرفته می شود. ب-صافیهای تند تحت فشار به منظور افزایش سرعت جریان آب صاف شده از لایه های ماسه ،از صافیهای تحت فشار استفاده می شود. با تغییر فشار آب روی لایه ماسه ،سرعت جریان آب را در صافی به (8-15m/hr ) می رساند.گاه می توان این سرعت را تا حدود 50m/hr نیز تغییر داد.افزایش سرعت جریان آب ،گذر حجمی از صافی را افزایش داده به نحوی که این صافیها قادر هستند حدود (hr/m2/20-80m3 QUOTE m3 ) آب را از خود عبور دهد. در این نوع صافیها به علت سرعت فوق العاده تصفیه ،عملاً هیچگونه تصفیه زیستی انجام نمی پذیرد.ضخامت لایه ماسه در این صافیها 0.5 تا 2.5 متر ولایه نگهدارنده برابر 0.2 تا 0.4 متر می باشد.دانه بندی ماسه در این صافیها حدود (1.5mm -0.5 )تغییر می کند .این صافیها مستقیماً به لوله آب تحت فشار (شبکه شهری ) و یا رانش پمپها ارتباط داده می شود.به منظور تنظیم فشار ممکن است یک شیر فشار شکن در ورودی صافی نصب گردد تا فشار آب ورودی بین (2-4atm ) تنظیم شود.شستشوی صافیهای تحت فشار نظیر صافیهای تند با جریان ثقلی بوده و در برخی موارد ممکن به منظور شستشو تنها آب صاف استفاده نمایند. ج-صافیهای کند یکی از خصوصیات اصلی این صافی همان پایین بودن سرعت جریان آب در آنها می باشد.این سرعت (0.05-0.5m/s ) می باشد.افت فشار حاصله در قشر ماسه،بسته به زمان کار صافی برابر (0.5-1.5m ) خواهد بود و ارتفاع آب روی ماسه (0.3-1m )می باشد.نکته مهم در مورد این صافیها این است که عمل پالایش فیلتر ،ترکیبی است از صاف نمودن ،جذب و یکپارچه کردن ذرات بیولوژی .یک قشر لامیتی از رشد باکتریهاکه به شکل لعاب به وجود آمده اند،روی سطح و در لایه های بالاتر ماسه مستقر می شود.بار سطحی صافیهاحدود (hr /m2/0.4-1.25m3 QUOTE m3 ) می‌باشد.جنس ماسه کوارتز خالص و دانه بندی آن در این نوع صافیها حدود (0.3-1mm ) و ضخامت لایه ماسه فعال را در بین (0.5-1.2m ) انتخاب می کنند. در این نوع صافیها ،برای اینکه آب در حین عبور از صافی ، ماسه های زیر را با خود نبرد.زیر ماسه فعال ،یک لایه نگهدارنده پیش بینی می کنند که قطر دانه های آن (3-6.5mm ) می باشد.ضخامت این لایه (300-500mm )نباید بیشتر باشند.البته در صافیهایی که امروز ساخته می شود.به جای نگهدارنده شن ،بیشتر از نازلهای استفاده می کنند که ماسه های ریز از آن عبور نمی کندبا این وجود لایه ای از شن نیز برای تسهیل عبور از این نازلها ،نیاز است. در مورد شستشوی آنها لازم به ذکر است که بسته به شدت کدورت آب ورودی به صافی ،پس از چند روز تا حداکثر سه ماه ،به علت مسدود شدن فضای مابین ذرات ماسه ،افت فشار در صافی افزایش یافته و راندمان آن (دبی آب خروجی )به شدت پایین آمده و شستشو صافی لازم می گردد. شستشو صافی های کند با توجه به نوع ساختمان آنها متفاوت است.در صورتیکه در ساختمان صافی از یک یا چند لایه نگهدارنده استفاده شده باشد برای تمیز کردن آن می باید قسمتی از لایه روی ماسه را به ضخامت (20-30mm ) برداشت و سپس سطح صافی را دوباره یکنواخت نموده و آن را در مدار بهره برداری قرار داده .پس از چند بار این کار که تکرار شد و ضخامت لایه های خارج شده به 300 تا 400 میلی متر رسید باید ماسه های خارج شده را پس از شستشو دوباره روی صافی قرار دهند. در صورتی که در ساختمان صافی از نازلهای زهکش استفاده شده باشد می توان اینگونه صافی ها را مانند صافی های تند ثقلی روباز به طریق شستشوی معکوس به حالت اولیه برگرداند. د- صافیهای ویژه 1-د-میکروفیلترها کار صافی بسیار ریز عبارتست از شیوه ای در پدیده زلال سازی آب که به وسیله عبور اجباری آب از لایه های گوناگون مواد مخصوصی ،ذرات بسیار ریز آلی و غیر آلی موجود در آب حذف و جدا شده و به خارج از محیط انتقال می یابد. این صافیها متشکل از رشته های فولادی ،ضد زنگ و بسیار کم قطر می باشد که به طور منظم به هم بافته شده است.این گونه صافیها توسط یک لایه نازک با قاب مخصوص در محل خود نگهداری می شودو می توان برای تمیز کردن آن ،قاب مذکور را از جای خود خارج و پس از پاک کردن خلل و فرج آن ،زلال ساز را در محل خود قرار دارد. با توجه به اینکه اینگونه صافیها مقاومت هیدرولیکی ،کمی در برابر جریان آب دارند می توان دبی نسبتاً زیادی را از آنها عبور داد.بدیهی است که پس از مدتی ،سطح صافی از مواد بسیار ریز جذب شده ،انباشته می گردد.بنابراین شستشو و پاک کردن آن به طور مرتب و در فواصل زمانی مشخص با آب صاف ضرورت دارد. 2- د- صافیهای خاک دیاتومیت زلال سازی خاک دیاتومیت نخستسن بار به منظور تصفیه و پالایش آب در زمان جنگ جهانی دوم به کار گرفته شد.اکنون این صافیها در کلیه سیستم های فنی و صنعتی جهت پالایش آب در سیستم تصفیه استخر شنا ،تامین آب شرب شهرهای کوچک ،واحدهای صنعتی و مسکونی محدود مورد استفاده قرار می گیرد .چنانچه اینگونه زلال سازها به طور صحیح طراحی شوند،علاوه بر حذف باکتریها ، برخی دیگر از میکروارگانیسم ها را که توسط عمل کلرزنی از بین نمی رود توسط خاک دیاتومیت جذب و در نتیجه آب را پالایش می دهند. حال به توضیح مختصری درباره فرآیند صاف سازی در تصفیه خانه شماره 1 (تصفیه خانه جلالیه ) می پردازیم: صافیهای این تصفیه خانه از نوع آکازور N می باشد که در گروه صافی های تند ثقلی قرار می گیرد و به تعداد 40 عدد می باشند. ورود آب به صافی توسط دو دریچه از دیوار جانبی انجام می شود آب پس از عبور لایه ماسه به ضخامت 85 سانتیمر و لایه شن حدود 10 سانتی متر توسط نازل هایی که در صفحات جدا کننده قسمت فوقانی از قسمت تحتانی تعبیه شده، کاملاً زلال گردیده و وارد کانال جمع آوری آب صاف می کردد. کنترل دبی صافی توسط سیفون هایی که در سالن پایینی سالن صافیها قرار دارند صورت میگیرد.نحوه عملکرد این سیستم به گونه ای است که به کمک یک فلوتر ،هوای ورودی به سیفون را می توان طوری تنظیم نمود که در اثر افت فشار صافی ناشی از گرفتگی فضای خالی بین دانه های ماسه ،دبی خروجی صافی ثابت بماند.زمانی که افت فشار صافی به 1.5 متر می رسد صافی باید شسته شود. شستشوی صافی ها به روش Back wash انجام می شود.به این ترتیب که از قسمت تحتانی صافی کمک هوا و آب معکوس ،خلل و فرج بین دانه های ماسه که توسط فلوک ها و ذرات معلق گرفته شده، باز می‌شود و ذرات مذکور از صافی باز می گردد. به این ترتیب که ابتدا به کمک هوا بستر ماسه منبسط شده و سپس با افزودن آب ،ذرات چسبیده با دانه های ماسه جدا گردیده و در نهایت با قطع هوا و افزایش آب و گل و لای از سطح جارو شده و صافی آماده بهره برداری مجدد می گردد.زمان شستشو صافی بستگی به شرایط آن 15 تا 20 دقیقه تغییر می نماید.هر صافی دارای میز فرمانی است که کنترل کلیه مراحل شستشو توسط اپراتور را امکان پذیر می نماید. آب شستشو صافی ها به منظور بازیافت (برگشت به ابتدای فرآیند پالایش ) در حوضچه Back wash جمع آوری شده و توسط ایستگاه پمپاژ به ابتدای کانال آب خام برگشت داده می شود: آب خروجی از صافی ها در مخزنی به گنجایش 3000 متر مکعب که در زیر محوطه سرریز و ساختمان صافیها قرار دارد ،جمع آوری و از آنجا به طریق پمپاژ به مخزن 1 یا خطوط انتقال بتنی و به طریق ثقلی به مخازن 3 (امیر آباد )،4 (بهجت آباد) ،5 (بهار)، 6 (عشرت آباد ) انتقال می یابد. 11-کلر زنی تزریق کلر به منظور گند زدایی آب خام و همچنین بهبود کیفیت انعقاد و لخته سازی و ...صورت می گیرد. کلر زنی در دو مرحله صورت می گیرد : 1-کلرزنی اولیه (مقدماتی ) 2-کلرزنی ثانویه (نهایی) 1-11-کلر زنی اولیه همان طور که گفته هدف از کلرزنی آب خام ،سالم سازی آب ورودی به تأسیسات به منظور اکسید اسیون و حذف نسبی آلاینده های آلی مولد


دسته‌بندی نشده

سایت ما حاوی حجم عظیمی از مقالات دانشگاهی است . فقط بخشی از آن در این صفحه درج شده شما می توانید از گزینه جستجو متن های دیگری از این موضوع را ببینید 

کلمه کلیدی را وارد کنید :

دسته بندی: دسته‌بندی نشده

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

مطالب مرتبط

دسته‌بندی نشده

3 (1140)

واژه «شطرنج»تلفظ فارسی «چاتورانگا » است کلمه ای که در زبان سانسکریت برای نام گذاری این بازی به کار برده می شود،جایی که معمولاً از آن به عنوان نخستین زادگاه این بازی یاد می شود. اگر ادامه مطلب…

دسته‌بندی نشده

3 (1141)

بررسی تاریخ شناخت تاریخچه و علل پیدایش شهر شهر نیشابور مانند سایر شهرهای استان خراسان جزء اولین مراکز مسکونی است که اقوام آریایی پس از ورود به ایران در آن سکنی گزیدند. خراسان قدیم به ادامه مطلب…

دسته‌بندی نشده

3 (1142)

بنام خدا سازمان صنایع کوچک و شهرکهای صنعتی ایران شرکت شهرکهای صنعتی مازندران معاونت صنایع کوچک طرح امکان سنجی "پارچه بافی" پاییز 85 فهرست مطالب فصل اول بررسی بازار مطالعه و شناخت محصول...............................................................................................................................4 عوامل موثردر ادامه مطلب…

background