تاریخچه آموزشی همانند بسیاری از دولتهای پیشین بلوک شرق، دولت فدراسیون روسیه از سال 1993، به اجرای سیاست اعمال حداقل حمایت ملی از نظام آموزش ملی مبادرت نمود.دراین اثنا، بنا بربند40قانون آموزش و پرورش، 10درصد از درآمد ملی به عنوان بودجه آموزشی بدین امر اختصاص یافت.بدهی های مراکز آموزشی و نبود تجهیزات به روز ، از جمله عمده ترین مشکلات پیش روی مراکز آموزشی مستقر درنواحی فقیر نشین کشور و شهرهای کوچک و حاشیه ای بوده است و این در حالیست که مدارس ایالتی و حرفه ای مستقردر نواحی بزرگ شهری، از جمله مسکو و پترزبورگ، درشرایط بسیار مناسب مالی قرار داشته اند. با توسعه مدارس خصوصی افزایش بی عدالتی در برخورداری شهروندان روسی از حق آموزشی عمومی با کیفیت بالا مشهود گردید.به نحویکه در طراحی سیاست آموزشی ملی فدراسیون روسیه طی سال 1998، این معضل بطور اختصاصی مورد توجه قرار گرفت.در این اثنا همچنین،افزایش نرخ برنامه های آموزش پایه حرفه ای فاقد راندمان بالای کاری بواسطه حذف شتابزده بیکاری در بازارکار،شکست نظام مدیریت قدیم آموزش پایه حرفه ای و کاهش نرخ افراد استخدامی ثابت در بازار کار، به بروز تنش اجتماعی در کشور منتهی گردیدکه اول از همه در جامعه معلمین مشهود است.طی سالهای 1996-1994،افزایش اعتراض معلمین تا سرحد اعتصاب به پیش رفت.بروز چنین حوادثی درزمینه آموزش، با انعکاس گسترده ای در حوزه فعالیتی مجلس دومای ایالتی مواجه گردیدکه به نوبه خود به اتخاذ سیاست « آموزش و پرورش و امنیت ملی» در می سال 1996 منجر گردید.متعاقب اتخاذ چنین سیاستی، نظام آموزشی روسیه مستقیماً تحت تاثیر پایه امنیت ملی قرار گرفته و مشخص گردید که نقاط ضعف موجود در حوزه آموزش خود عامل اصلی بروز نتیجه غیر منطقی وخطای سیاسی دولت است. از جمله دستاوردهای اتخاذ سیاست آموزش و پرورش و امنیت ملی می توان به موارد ذیل اشاره نمود : تضمین فراهم سازی آموزشی عمومی متوسطه آزاد برای کلیه شهروندان روسی افزایش سهم هزینه های آموزشی و پرورشی در بودجه کشور برقراری فرصتهای متساوی برای کلیه شهروندان روسی جهت دستیابی به آموزش وجلوگیری از طبقاتی شدن سطوح مختلف اجتماع دردستیابی به امکانات آموزش و پرورش بر اساس قانون اساسی فدراسیون روسیه و قانون آموزش و پرورش ایجاد شرایط مناسب جهت توسعه تاسیسات آموزشی با اشکال متفاوت ملکیتی توسعه برنامه های آموزشی درجهت جلوگیری از کاهش نرخ سواد و پائین آمدن توسعه روشنفکری و فرهنگی شهروندان روسی با اتخاذ سیاست آموزش و پرورش و امنیت ملی و تصویب آن در مجلس دومای روسیه،در خواست دولت روسیه فدرال جهت درنظرگرفتن شرایط اصلاحات آموزشی مورد پذیرش واقع گردید.از این روی،ماموریت اجرای طرح سوم اصلاح نظام آموزشی در دستور جولای سال1997دولت گنجانیده شد. از جمله مهمترین مسائل پیش روی اعمال اصلاحات آموزشی مذکور می توان به موارد ذیل اشاره نمود : عدم تعیین معیاری مشخص جهت افزایش سرمایه گذاری آموزشی توسط دولت روسیه و کاهش چشمگیر بودجه فدرال طی سالهای1997-1995 عدم برآورد نیازهای قانونی جاری آموزشی در روند اجرای اصلاحات آموزشی توسط دولت فدراسیون روسیه عدم تخصیص بودجه جبرانی در حوزه اصلاحات آموزشی کاهش سریع بودجه فدرال در ارائه خدمات عمومی آموزشی عدم مسئولیت پذیری دولت فدراسیون روسیه در انتشار کتب درسی مقاطع مختلف آموزشی افزایش نرخ جرم و جنایت درمیان کودکان به واسطه آموزش سهم عمده ای ازآنان درخارج از نظام رسمی آموزشی آموزش پیش دانشگاهی آموزش پایه سن ورود به دوره : 6 سالگی سن اتمام دوره : 17 سالگی ساختار آموزش پایه طی سالهای1997-1990 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 تعداد مراکز آموزش پیش دبستانی (به هزار) 9/87 6/87 82 3/78 8/72 6/68 2/64 3/60 نرخ کودکان تحت پوشش برنامه های آموزش پیش دبستانی برمبنای میلیون 9 4/8 2/7 8/6 1/6 6/5 1/6 - درصدکودکان ثبت نامی مراکز پیش دبستانی 4/66 9/63 8/56 4/57 2/56 5/55 9/54 4/54 درصد کل مدارس جامع روزانه بر مبنای هزار 6/67 9/67 3/68 5/68 6/68 9/68 8/68 5/68 مدارس ایالتی (شهری) 6/67 9/67 3/68 1/68 3/68 4/68 3/68 9/67 مدارس غیر ایالتی - - - 4/0 4/0 5/0 5/0 6/0 تعداد مدارس جامع روزانه بر مبنای هزار 20328 20427 20503 6/20597 5/21143 8/21566 9/21728 4/21733 نرخ دانش‌آموزانمدارس جامع بر مبنای میلیون 5/0 5/0 5/0 5/0 5/0 5/0 5/0 5/0   مقطع آموزش ابتدایی طول دوره آموزشی : 4 سال مقطع سنی : از 6سالگی تا 10سالگی مقطع متوسطه مقدماتی طول دوره آموزش 5 سال مقطع سنی : از 10سالگی تا 15 سالگی مدرک اعطائی : گواهی نام اتمام دوره متوسطه مقدماتی مقطع متوسطه تکمیلی طول دوره آموزشی : 2 سال مقطع سنی : از 15سالگی تا 17 سالگی مدرک اعطایی : گواهی نامه اتمام دوره متوسطه تکمیلی 3/60 هزار مرکز پیش دبستانی با 7/4 میلیون کودک‌ 7/66 هزار مرکز آموزش عمومی با2/21 میلیون دانش آموز 1/4هزار مرکز آموزش پایه با 7/1میلیون دانش آموز 6/2هزار مرکز آموزش متوسطه با بیش از 2میلیون دانش آموز 880 مرکز آموزش عالی با 04/3 میلیون دانشجو آموزش پیش دبستانی سیاستهای آموزشی اصلی ترین سیاست آموزشی مراکزپیش دبستانی،تدوین برنامه های آموزشی ناحیه ای برخورداراز خصوصیات تاریخی، فرهنگی و جغرافیائی نواحی مختلف کشور است. سیاستهای حمایتی حمایت اجتماعی از کودکان در عرصه حمایت اجتماعی کودکان روسی جهت های مذکور در ذیل از ارجحیت برخوردار بوده است : - حفاظت از حقوق اجتماعی کودکان و عدم فقر اجتماعی آنان درجهت پیش گیری از بروز بزهکاری - توسعه مدارس شبانه روزی و تاسیسات آموزشی ویزه کودکان جهت جلوگیری ازابتلای آنان به مشکلات اخلاقی و رفتاری نظیراعتیاد به مواد مخدر و ..... - سپارش کودکان بی سرپرست به شهروندان فدراسیون روسیه و افراد خارجی داوطلب جهت مراقبت از ین کودکان - تشکیل مراکز ویزه کودکان مطرود از کانون خانواده و مهاجرین اجباری - برقراری هماهنگی میان وزارت آموزش و پرورش و نهاد ریاست جمهوری درجهت برخورداری کودکان بی سرپرست روسی و کودکان مطرود از کانون خانواده و مهاجرین اجباری از امکانات مناسب آموزشی و تفریحی دستاوردهای آموزشی دهه1990 - تاسیس1425مرکز پیش دبستانی و مدارس شبانه روزی برای4/218هزار نفر ازکودکان بی سرپرست و مهاجر - تاسیس 566 مدرسه جامع شبانه روزی - تاسیس35 مدرسه اختصاصی ویزه 6/5 هزار کودک بزهکار - افزایش تعداد خانه کودکان به 268 مرکز با تحت پوشش قرار دادن 9/11هزار کودک - افزایش تعداد مدارس شبانه روزی ویزه کودکان عقب مانده بی سرپرست - افزایش نرخ کودکان بی سرپرست مدارس شبانه روزی به932/7 نفر )از میان این تعداد، 3495 نفر در مدارس تربیتی حرفه ای حضور یافته اند.( - تاسیس736 مدرسه کارآموزی و 814 انستیتوی آموزش متوسطه و عالی حرفه ای - افزایش 3/4درصدی تعداد فارغ التحصیلان خانه های کودکان ومدارس شبانه روزی جهت ورود به انستیتوهای آموزش عالی توسعه آموزشی تخصیص بودجه اختصاصی به تاسیسات آموزش پیش دبستانی اشکال مختلف سازمانی و حقوقی حفظ نظام تاسیساتی آموزش پیش دبستانی در روند انتقال آن از مالکیت فدرال به نوع شهری توسعه شبکه آموزش پیش دبستانی و ایجاد ساختار جدید برای آموزش پیش دبستانی توسعه تاسیسات مختلف آموزش پیش دبستانی و تجربه علوم جدید توسعه طرح قانون فدراسیون روسیه در حوزه آموزش پیش دبستانی فراهم سازی قابلیت دسترسی کلیه کودکان روسی به برنامه های آموزش پیش دبستانی غنای محتوایی برنامه های آموزش پیش دبستانی ازطریق بهره گیری ازامکانات تکنولوژیک آموزشی تلاش جهت غلبه بر شکاف موجود میان کانون خانواده و جامعه پیش دبستانی افزایش75 درصدی مراکز پیش دبستانی شهری تفکیک مراکزآموزشی پیش دبستانی بواسطه نوع و طبقات آن ازسال 1995 افزایش تعداد مراکز آموزش پیش دبستانی به 288مرکز طی سال1998 اجباری سازی نظام آموزشی پیش دبستانی از سال1995 آماده سازی تعداد 3603مرکز آموزش پیش دبستانی برای کودکان رده سنی پیش دبستانی و سنین پائین تر جهت جذب بالغ بر 186083کودک معضلات آموزشی عدم کفایت و تاخیر درسرمایه گذاری که به نوبه خود برعدم ثبات و ایجاد شرایط بحرانی درنظام آموزش پیش دبستانی منجر گردیده است. تجدید ساختار آموزش پیش دبستانی تنها درشکل و نه نوع فعالیت آموزشی کاهش نرخ کودکان ثبت نامی مراکزآموزش پیش دبستانی13استان فدراسیون روسیه اعم از(DSKOV، حور،ماسک،نیومن،تیژنی، نوگورد، ساخالین، کالوگا ، روستو، چیتا و... کاهش نرخ ثبت نامی کودکان عمدتا بواسطه کاهش نرخ تولد و عدم توجه والدین به مقطع آموزش پیش دبستانی به جهت افزایش هزینه نگهداری کودکان در این مراکز بوده است. ورود تنها 9/54 % ازکودکان رده های سنی 6-1سال به مراکز آموزش پیش دبستان طی سال 1996 آمار تحصیلی طبق آمار بدست آمده طی سال 1998،بالغ بر 60256 مرکزآموزش پیش دبستانی با 4705954کودک (7/4 میلیون نفر) در روسیه فعال بوده اند.این در حالیست که نرخ مذکورتا سال1992، بر630/2 میلیون کودک بالغ می گردید. آموزش متوسطه ساختار آموزشی دولت روسیه امکان دستیابی و بهره مندی رایگان از امکانات آموزش متوسطه مقدماتی را تضمین می نماید . مدت زمان تحصیل در کلاسهای متوسطه مقدماتی 30-32ساعت درهفته ودرمتوسطه تکمیلی 34-36ساعت در هفته می باشد. فارغ التحصیلان آموزش متوسطه به کسب مدرک متوسطه تکمیلی پس از5سال تحصیل درمقطع متوسطه مقدماتی ومتعاقب آن دو سال تحصیل در متوسطه تکمیلی نائل می گردند. ارزیابی تحصیلی کارنامه تحصیلی در مدارس روسی هر دانش آموز ملزم به تدارک دفترچه مخصوصی با عنوان دیونیک (diunik)«کارنامه تحصیلی » علاوه برتدارک دیگر ابزارمورد نیاز در آغاز سال تحصیلی است. گفتنی است که در صفحه اول این دفترچه، ضمن الصاق یک قطعه عکس، اطلاعات کاملی اعم از نام و نام خانوادگی ،نشانی منزل، نام پدر و مادر،تلفن محل کار پدر و مادر، تلفن مستقیم مدیر مدرسه، نام و نام خانوادگی مدیر مدرسه، گروه خونی و RH دانش آموز، شماره بیمه، حساسیت های پزشکی و دارویی دانش آموز ثبت می گردد.علاوه بر این، تلفن های ضروری نظیر آتش نشانی، فوریت های پزشکی، حوادث گاز، پلیس و سایر موارد درصفحه اول دفتر لحاظ می گردد.درصفحه های بعدی دفترچه نیز، برنامه کلاسی هر ترم لحاظ می گردد. گفتنی است که سال تحصیلی به چهار ترم تقسیم می شود.در هر ترم ممکن است برنامه کلاسی تغییر یابد.کلاسهای فوق برنامه نیز در این دفتر به ثبت می رسد تا خانواده ها دقیقاً درجریان برنامه مدرسه باشند. صفحه بعدی اختصاص به مشخصات معلمین هر یک از دروس آموزشی دارد.باقی صفحات - بجز چند صفحه ، تماما به نظارت درسی دانش آموز اختصاص داشته و خود بر جدول برنامه روزانه به تفکیک دروس، تکلیف منزل ، نمرات کلاسی و نظر معلم مشتمل می گردد.والدین دانش آموزان با بررسی روزانه دفترچه مذکور از نحوه عملکرد فرزندان خودآگاهی مییابند. علاوه براین،درپایان هرهفته،درمحل مخصوصی،ناظم مدرسه به ارائه نظرخود درخصوص عملکرد آموزشی و اخلاقی دانش آموز می پردازد که باید به اطلاع والدین کودکان رسده و توسط آنان تایید گردد.لازم به ذکر است که در مدارس روسی برای هرچند کلاس یک ناظم تعیین می شود که امور تحصیلی و انضباطی دانش آموزان آن کلاس ها به این ناظم مربوط است و چنانچه دانش آموزی مشکلی پیدا کند از طریق وی برطرف می شود. مدیر مدرسه بیشتر جنبه اداری داشته و اولیا به ندرت با مدیر در ارتباط می باشند. در پایان دفترچه نیز صفحات نتیجه گیری عملکرد دانش آموز در سال تحصیلی وجود دارد که بر ریز نمرات دروس چهار ترم تحصیلی ،معدل نمرات کلاسی، معدل نمرات کلاسی و امتحانات ترمی، نمره انضباط و امضای ناظم و ولی دانش آموز مشتمل می گردد.نمره انضباط با نمرات دیگر جمع و معدل گیری نمی شود و نقش مهمی در آینده دانش آموز دارد.در صفحه پایانی کارنامه تحصیلی همچنین نظر کلی مدرسه درخصوص ترم های چهارگانه و نظریه کلی درخصوص وضعیت دانش آموز طی سال تحصیلی درج می گردد.از آنجاییکه این دفترچه به منزله پرونده تحصیلی غیر رسمی دانش آموز بشمار می رود ، از این روی طریقه نگهداری مناسب از آن الزامی است. سیستم نمره دهی نظام معمول اعطای نمره در مدارس متوسطه نمره 2 نمره قبولی ونمره عدم رضایت وکفایت در درس مربوطه نمره 3 نمره رضایت بخش مرز بین قبولی ومردودی نمره 4 نمره خوب نمره 5 نمره عالی آموزش عالی تاریخچه آموزش عالی روسیه از گذشته قـابـل توجـهـی برخوردار بوده است کـه فصل آغـازیـن آن را دانشمند بـرجستـه لومانوسف بـا تـاسیس آکـادمـی لاتین- یـونـانـی- اسلاو در مسکو گشود.ایـن دانشمند بزرگ روشهایی را بنیان نـهاد کـه بعدها در دانشگاههای مسکو و سن پـطرزبورگ ادامـه یـافته و بعنوان یکی از مشهورترین بنیانهای آموزشی جهان ازجایگاه با ثباتی برخوردار گردید. طی قـرون19و20 تـعـدادی ازمـکـاتـب فـکـری دنـیـا در روسیـه شـکـل گـرفـت.در نمایشگاههای بین المللی فیـلادلفـیـا(طی سال1876) و پـاریس(طی سال1900) بـه سیستم اصلی آمـوزشـی تحت عنوان "متدهای روسی تدریس"جوایزی تعلق گرفت.طی سـال 1865، وزارت وقـت آمـوزش روسیـه تصمیم بـه پـذیـرش و جذب دانـشجـویـان خارجی گرفت.اتحاد جماهیر شوروی سابق نیز این روش را اتخاذ نمود.در دهـه 20 (سالهای1920- 1910) دانشجویانی از کشورهای مغولستان، ترکیه ، ایران و افغانستان جهت تحصیل به اتحاد جماهیر شوروی آمدند.طی دهه40نیز دانشجـویـانی از اروپـا و آسیـا و ازدهه50 بـه بعد از آفـریـقـا و سپس از آمریکای لاتین به شوروی سابق رهسپار گردیدند.درسال1960،دانشگاه دوستیهـای ملل بـا هـدف جـذب دانشجویان خارجی تاسیس گردید.درسال1990،بیش از120هزاردانشجوی خـارجـی درموسسـات آمـوزش عـالی روسیه ثبت نام نمودند.طی75سال گذشته، موسسات آموزش عالی روسیه از30برنده جوایز ملی و بین المللی و برندگان جایزه نوبل برخوردار گردیده اند. در سال 1993،نظام مقطع دوم آموزش عالی (کارشناسی ارشد) مشتمل بر 2609 زمینه تخصصی تصویب گردیـد و در حال حاضر 432 موسسه آموزش عالی از این سیستم برخوردار میباشند. ساختار آموزشی آموزش دانشگاهی درموسسات آموزش دانشگاهی معتبردولتی وغیر دولتی ارائه میگردد.آموزش در موسسات آموزش دانشگاهی دولتی رایگان است.آموزش دانشگاهی تحت لوای قضایی کمیته دولتی آموزش دانشگاهی فدراسیون روسیه به علاقه مندان ارائه میگردد که عهده دارمسئولیت برسمیت شناختن وهویت بخشیدن به موسسات آموزش دانشگاهی و ایجاد تحول وگسترش وحمایت ازاستادنداردهای آموزش دولتی می باشد. ساختار آموزش عالی در روسیه در مقایسه با سایرکشورهای جهان کشور تعداد دانشگاه تعداد دانشجو تعدادکادر هیئت علمی جمعیت کشور (میلیون نفر) نسبت دانشجو به جمعیت% نسبت کادر هیئت علمی  به دانشجو بودجه آموزش عالی(میلیون دلار) آمریکا 2157 8529130 427560 3 ، 258 4% 5% 59244 روسیه 904 2991000 539600 150 2% 18% - استرالیا 48 505800 33660 8 ، 17 1 ، 3% 7 ، 6% 3113 کره جنوبی 150 1193000 41744 5 ، 44 9 ، 2% 5 ، 3% 803 فرانسه 554 1480300 53110 5 ، 57 9 ، 2% 6 ، 3% 5659 کانادا 68 499177 35800 4 ، 27 3 ، 2% 2 ، 7% - آلمان 302 1827229 38170 1 ، 81 3 ، 2% 2 ، 2% 19100 ژاپن 538 2209000 129000 4 ، 124 9 ، 1% 8 ، 5% 28824 انگلستان 97 728300 53000 5 ، 57 4 ، 1% 2 ، 7% 4768 هند 232 3796000 256000 5 ، 897 47 ، 0% 7 ، 6% - ایران 90 625000 20360 4 ، 63 1% 2 ، 3% - موسسات آموزشی بـه طور کلی در کشور روسیه از سه عنوان آکادمی ، دانشگاه و انستیتو بـرای مـوسسـات آموزش عالی استفاده می گردد. - انستیتو : انستیتوهای آموزش عالی بـه ارائه رشتـه هـای تخصصی خاص مبادرت می نمایند که از آن جمله میتوان ازانستیتو هواشناسی،انستیتوهوافضا،انستیتومعدن،انستیتوصنایع ماهی نام برد. - دانشگاه : بـه موسسات آموزش عالی اطلاق میگردد کـه دارای رشتـه هـا و تخصص هـای مختلفی میباشند.برخی از این دانشگاهها جامع بوده، تقریبا ازکـلیه رشته هـای دانشگاهی برخوردار بوده واکثرا"به بخشی ازعلوم و فنون رشته های مختلف مشتمل می گردند که از آن جمله می توان از دانشگاه علوم پزشکی ، دانشگاه فنی، دانشگاه چـاپ و انتشارات ، دانشگاه عـلـوم انسانی و غیـره .... نام برد.بـر طبق مقررات، برخی از انستیتوها که تنوع رشته های تخصصی آنها به حد نصاب خاصی برسد بـه دانشگاه تغییر نام یافته و در صورت برخورداری از حد نصاب کادر هیئت علمی با عنوان آکادمیسین به آکادمی تغییر نام میابند . - آکادمی : آکادمی به موسسات آمـوزش عالی اطلاق میگردد کـه معمولا در بخشی از علوم به تربیت دانشجو و امور پژوهشی می پردازند.درکادر هیئت علمی این موسسات میبایست بیش از5نفرازاساتید با عنوان علمی آکادمیک یا آکادمیسین عضو باشند.از جمله مهمترین آکادمیهای روسیه می توان ازآکادمی پزشکی مسکو ، آکادمی کشاورزی مسکو ، آکادمی صنایع شیمی و آکادمی دریا اشاره نمود. برخی ازدانشگاهها بـا وجود سطح علمی بـالا و دارا بودن حـد نصاب کافی بدلیل جامع بودن با همان نام دانشگاه باقیمانده اندکه از آن جمله می توان از دانشگاه دولتی مسکو  نام برد. سال تحصیلی   سال تحصیلی دانشگاهی از ماه سپتامبر آغاز شده و تا ماه ژوئن  به طول می انجامد.بیشترین تعطیلات مراکز دانشگاهی از یکم ماه جولای تا سی ام ماه آگوست  است.زبان آموزشی  مراکز دانشگاهی نیز روسی  و گاها انگلیسی است. سیستم تحصیلات چند مقطعی سیستم چند مقطعی تحصیلات دانشگاهی در کشور روسیـه بـا هـدف گسترش مـراکـز آموزش عالی و رشته های تخصص وهمچنین افزودن برمهارتهای علمی وفنی دانش آموختگان و ایجاد تناسب با بازارکار برای متخصصین ایجاد شده است.در واقع این سیستم ترکیبی ازسیستم ملی کشور روسیه و آموزش کلاسیک بین المللی و سازمان یونسکو میباشد.مـقـاطع مختلف این سیستم برای رشته های مختلف تحصیلی به شرح ذیل میباشد : مقطع اول : دوره آموزشی2 ساله که  حاصل آن مدرک "غیر تکمیلی" (معادل کاردانی) است. مقطع دوم : طی این مقطع دانشجویان آموزشهـای پـایـه ای را در علوم ، تکنولوژی علوم انسانی و هـنـر طـی نموده و مهارتهـای حرفـه ای کسب میکنند.طول دوره4سال و مدرک پـایـانی آن کارشناسی (B.Sc) میباشد. مقطع سوم : در این مقطع متخصصانی با مهارتها و شایستگیهای بـالا آموزش می بینند.طـول دوره 5سال وحاصل آن مدرکی با عنوان دیپلم تخصصی است که در رشته های مهندسی تحت عنوان کارشناسی مهندسی اطلاق می گردد. مقطع چهارم : طول این دوره 6سال وحاصل آن مدرک کارشناسی ارشد M.Sc میباشد. مقاطع تکمیلی در آموزش عالی روسیه دوره های دکتری و فوق دکتری میباشند. امکان ادامه تحصیل ازهر یک ازاین مقاطع به مقاطع بالاتر وجود دارد.بعنوان مثال مقطع کارشناسی ارشد ناپیوسته که طول دوره آن دوسال است برای دارندگان  مدرک B.Sc. وجود دارد. دوره های آموزشی -دوره های باز آموزی ویژه اعضاء هیئت علمی -دوره های پژوهشی جهت ارتقاء سطح کیفی اعضاء هیئت علمی -دوره های خاص آموزشی ویزه دانشجویان خارجی -دوره های آموزش زبان روسی ویزه دانشجویان خارجی -دوره های باز آموزی وتقویتی ویزه مدرسین خارجی که به زبان روسی تدریس می نمایند -دوره های تربیت مدرس درقالب دوره های شش ماه تا یکسال لازم به ذکر است، آندسته از متقاضیانی که قصد دارند بعنوان مدرس در دانشگاهها فعالیت نمایند، گذراندن این دوره الزامی است. دراین دوره علاوه بر تعدادی از دروس عمومی ، تعلیم و تربیت و برنامه ریزی آموزشی، روشهای تدریس دروس تخصصی همان رشته نیز تدریس می گردد. دوره های پیش دانشگاهی ویژه دانشجویان خارجی آندسته از دانشجویان خارجی که قصد ورود به موسسات آموزش عالی روسیه را داشته و از مدرک دیپلم متوسطه نیز برخوردار می باشند، ملزم به گذراندن تعدادی از دروس علوم پایه علاوه برآموزش زبـان روسی طی مدت یکسال می باشند. مقاطع تحصیلی مقطع آموزش دانشگاهی ناپیوسته که مدت زمان 2 سال به طول می انجامد . آموزش پایه دانشگاهی که مدت زمان4سال بطول انجامیده و به کسب مدرک کارشناسی(نخستین مدرک رسمی دانشگاهی ) منتج می گردد. آموزش تکمیلی دانشگاهی(کارشناسی ارشد و دکتری)که مدت زمان 5-6 سال یا بیشتر طول می انجامد . مقطع کارشناسی ارشد ناپیوسته این دوره بطور کلی برای دانشجویان خارجی برخوردار از مدرک B.Sc. که قصد تحصیل در موسسات آموزش عالی روسیه را دارند ایجاد شده است . طول دوره کارشناسی ارشد نـاپیوسته بطور متوسط2سال میباشد که برای دانشجویان خارجی مدت9ماه آموزش زبان روسی به طول مدت تحصیل این دوره اضافه میگردد.دانشجویـان در ایـن دوره ملزم به گذراندن تـعدادی از دروس تخصصی می باشند.تعداد ایـن دروس بطور متوسط10الـی 12درس مشتمل بر40واحـد درسی است.در صورتیکـه دانشجو در دوره کارشناسی برخی دروس پیش نیار ایـن دوره را نگذرانده بـاشد پـس از تطبیـق مـدارک دوره کارشناسی تعدادی درس بعنوان کسر واحد به دروس این دوره اضافه میگردد.بطور کـلـی تـعداد ساعات درسی دانشجو در دوره کـارشنـاسی ارشد ناپیوسته بطور متوسط نیاید از 14ساعت درسی در هفته تجاوزکند.علاوه بـر دروس تخصصی دانشجو ملزم به انجام فعالیت تحقیقاتی بعنوان پـایـان نـامه دوره کارشناسی ارشد می باشد. این پایان نامه  بنابه تعریف عبارت است ازمجموع نتایج علمی کشف شده ای که توسط یک مولف به رشته تحریر درآید.پایان نامه کارشناسی ارشد تحقیق علمی کاملی است که حاوی نتایج تئوریک،آزمایشات علمی وابداع شیوه ها ومتدولوژی جدید در حل مسائل پیچیده علمی بوده و بعنوان پایه های تئوریک محسوب گردد.حجم صفحات پایان نامه کـارشناسی ارشد بـا احـتـسـاب تـابـلوهـا ، نمودارهـا ، اشکـال و فهرست منابع نبایداز75صفحه تجاوزکند.(اشکال و تابلوهـا ممکـن است دربـخـش ضمیمه بیایند).برای هردانشجوی کـارشنـاسی  ارشد1استاد راهنما با درجـه علمـی بالا مشخص می گردد. علاوه بر این دانشجو میتواند یک یا دو استاد مشاور داشته باشد.دانشجوی کارشناسی ارشد میبایست بصورت فعال به امـر تحصیل پرداخته و دروس تعیین شده و تحقیقات انفرادی خود را به موقع به پایان برده و درمهلت تعیین شده پایان نامه های کارشناسی ارشد خودرا برای دفاع تحویل دپارتمان مربوط وکمیسیون دفاع از پایان نامه های کارشناسی ارشد دهد.به منظور کنترل بر فعالیتهای تحقیقاتی دانشجوی کارشناسی ارشد فرمهای خاصی وجود دارد که برنامه کار،ویژگیهای تحقیق ،برنامه زمان بندی شده و ارزیابی دپارتمان و استاد راهنمای وی بـا نظم و ترتیب خاص و با دقت ثبت میگردد.دفاع از پایان نامه کارشناسی ارشد میبایست درحضور هیئت ارزیاب وزارت آمـوزش عالی روسیه بوده و پایان نامه و امتحانات دانشجو به تصویب این هیئت برسد پذیرش تحصیلی بـرای اخـذ پذیرش دوره کـارشنـاسی نـاپیوستـه میبایست در خـواست متقاضی خـطاب بـه رئیس موسسه آموزش عالی همراه با ذکررشته تخصصی مورد تقاضا ومدارک تحصیلی و ریزنمرات دوره کارشناسی (B.Sc.) به مـوسسه آموزش عالی مـورد نظر ارسال گردیده و یـا از طریـق دفـتـر نمایندگی وزارتین آموزش عالی و بهداشت و درمان و آموزش پزشکی که در مسکو مستقر است بصورت متمرکز عمل گردد.علاوه بر این، پذیرش شهروندان خـارجی  بصورت انعقاد موافقتنامه های مستقیم نیز صورت  میپذیرد . مقطع دکتری تخصصی(Ph.D) دوره دکتری Ph.D. عبارت است از شکل اصلی تربیت و آمـاده سـازی کـادر عـلـمـی و آموزشی در سیستم تحصیلات تکمیلی که امکان دستیابی دانشجویان به سطح بالایی از تخصص را فراهم ساخته و برکیفیت تحصیلات آنان می افزاید. دوره دکتری در کشور روسیه عبارت است از شکل اصلی تربیت و آمـاده سـازی کـادر علمی – آموزشی درسیستم فوق دوره کارشناسی ارشد که امکان دستیابی دانشجویان را بـه سطح بالایی از تخصص فراهم ساخته و بر کیفیت تحصیلات عالی آنان میافزاید .دانشجویانی برای تحصیل دردوره دکتری پذیرفته میشوندکه از مدرک پایان تحصیلات دانشگاهی(کارشناسی ارشد)بوده ، موفقیتهایی درفعالیتهای علمی داشته و ازخلاقیت لازم درکار علمی برخوردار باشند. تاریخ شروع سال تحصیلی در دوره دکتری در روسیه اول اکتبر هرسال میباشد.مـدت تحصیل در دوره دکتری3 سال بوده ودر این دوره دانشجو میبایست حداقل سه درس فلسفه علم،درس زبان خارجی (برای دانشجویان خارجی این درس میتواند زبان روسی باشد) و دروس تخصصی را امتحان بدهد .ماده درس تخصصی شامل کلیه مباحث در دروس مختلفی است که دانشجودر آن رشته  تخصصی درحال تحصیل است.دانشجو میبایست اطلاعـات عـلمی خـود را در آن رشتـه تخصصی کامل نموده  و خود را به مرزهای علمی آن رشته تخصصی برساند.قبولی درامتحانـات این دوره توسط هیئتی بررسی می گردد که توسط رئیس موسسه آموزش عالی مربوطه تعیین میشوند.در ترکیب این هیئت حداقل2استادکرسی همان تخصص و یافوق دکتری درهمان تخصص  وجود دارند.امتحانات بصورت کتبی و مصاحبه حضوری درحضور اعضاء"کمیسیون امتحان"برگزارگردیده،در فرم مخصوص ارزیابی اعضاء کمیسیون ثبت گردیده و توسط اعضاء ممتحن ثبت وامضاء می گردد.هریک ازدانشجویان این دوره میبایست یک استاد راهنما با تصویب گروه آموزشی مربوطه انتخاب نماید . استاد راهنما از میان اعضاء هیئت های علمی در پـایـه استـادی و قوق دکتری انتخاب می گردد. در برخی مـوارد بـا تصمیم هیئت علمی گـروه آموزشی مربوطه از عضو هیئت علمی با درجه دانشیاری نیز بعنوان استـاد راهنـمـای دانشجـو استفاده می گردد.دانشجویان این دوره کـه مـطالـعـات و پـروژه هـای تحقیقاتی خـود را در مرزهای علم و تکنولوژی رشته تخصصی خود دنبال میکنند مجازند همزمان دو استاد راهنما و یـا یک استـاد راهنما و یک استاد مشاور داشته باشند. پذیرش تحصیلی جهت اخذ پذیرش تحصیلی افراد میتوانند مستقلاً اقدام نمایند.همچنین اخذپذیرش میتواند از طریق انعقاد موافقت نامه هایی میان موسسات آموزش عالی روسیه و نمایندگی آمـوزش عالی دیگرکشورها صورت گیرد. اعلام پذیرش به متقاضی دوره دکتری توسط حکم رئیس موسسه آموزش عالی مربوطه صورت می گیرد.جهت اخذ پذیرش توسط نمایندگی وزارت فرهنگ و آموزش عالی کشورهای مختلف مستقر در روسیه، ارسال مدارک ذیل بطور کامل دوماه پیش از تاریخ شروع به تحصیل متقاضی به این دفتر الزامی است : رونوشت ترجمه شده مدارک دانشگاهی مشتمل بر مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد کپی ترجمه ریز نمرات دوره کارشناسی ارشد متقاضی کپی صفحات مشخصات و اعتبار گذرنامه متقاضی و همراهان عناوین مقالات و کتب منتشره ، اختراعات و ابتکارات علمی متقاضی در صورت وجود کپی ترجمه شده گواهی صحت مزاج متقاضی و همراهان وعدم ابتلا به بیماری ایدز کپی نامه حمایت مالی وزارت فرهنگ و آموزش عالی برای دانشجویان بورسیه) درخواست کتبی متقاضی برای اخذ پذیرش با ذکر گرایش و موضوع مورد علاقـه پژوهشی رساله دوره دکتری معرفی نامه اداره بورس و امور دانشجویان خارجی تعیین گرایش  و موضوع پژوهشی پیشنهادی متقاضی برای رساله دوره دکتری مقررات آموزشی - تکمیل برنامه انفرادی پروژه تحقیقات دانشجویی - گذراندن موفقیت آمیز امتحانات این دوره - انجام امور مربوط به رساله تحقیقات دانشجویی در مدت زمان معین علاوه بر این،دانشجو می بایست هرساله گزارش پیشرفت تحصیلی و پـروژه تحقیقاتی خـود را در حـضور اعضاء هیئت علمی گروه آموزشی و دانشکده مربوطه ارائه دهد. دانشجویان بورسیه موظفند بطور تمام وقت به امر تحصیل و تحقیق بپردازند.دانشجویان بورسیه موظفند هر6ماه گزارش پیشرفت تحصیلی خود را بـه نمایندگـی آموزش عالی جهت ارسال به معاونت دانشجویی تحویل دهند.این گزارشها توسط مـشـاورعلمی درمعاونت دانشجویی بررسی ونتیجه آن جهت اطلاع دانشجوی مربوطه بـه دفـتـر نمایندگی وزارت ارسال می گردد.میزان وام تحصیلی به هر یک ازدانشجویان و همچنین مبلغ مقرری تحصیلی هر یک ازدانشجویان مشغول به تحصیل درخارج ازکشور،همه ساله باپیشنهاد وزارت و تـصویـب هیئت وزیران تعیین می گردد. دانشجویانی که از بورس و یا وام کامل تحصیلی بهره برداری مینمایند،تنها مجاز به اشتغال به فعالیتهای علمی میباشند.وزارت (آموزش عالی)موظف است مطابق آئین نامه های مربوطه پس ازوصول گزارش سرپرستی ها و رسیدگی به وضع دانشجویانی که از حیث اخلاق و رفتار شایستگی ندارند و یا در تحصیلات پیشرفت لازم را حاصل نکرده اندبا تذکر قبلی نسبت به قطع بورس ، وام تحصیلی ویا ارزتحصیلی آنان اقدام نموده واز تمدید مجوزخروج تحصیلی ایشان خودداری نماید.  دوره فوق دکتری دوره فوق دکتری “D.DC.”که در روسیه به آن دکترانتوری اطلاق میشودامکان ادامه تحصیل فارغ التحصیلان دوره دکتری که چندین سال به امر آموزش و پژوهش مشغول بوده اند را فراهم میسازد . طول این دوره  دو سال است وکسانی در ایـن دوره پذیرفته میشوند که دارای مقلات ، تالیفات و تحقیقات قابل ملاحظه ای باشند و همچنین نـقـش آشکاری در پیشرفت علمی و تکنولوژیکی رشته تخصصی خود داشته باشند.افرادی که بتوانند باموفقیت این دوره راطی کنندواز رساله خوددفاع نمایند مدرک “D.Sc.”دریافت میکنند سپس ایـن افـراد دو سال بـه امـر تـدریس ، پژوهش و تربیت دانشجویان دوره دکتری میپردازند. چنانچه در این2سال کمیت و کیفیت کـارشـان ارزنده باشد به آنها لقب پروفسور (استاد کرسی) داده میشود . دانشگاه ها در حال حاضر بالغ بر 548 موسسه آموزش عالی دولتی درکشور روسیه وفعالیت دارد که از آن جمله می توان به130دانشگاه شـامـل41دانشگاه جـامـع،56 دانشگاه فنی و مهندسی،8دانشگاه در زمینه های عـلـوم کشاورزی ،4دانشگاه تربیت معـلم،‏‏‏‏ 29 آکادمی در زمینه های مختلف تحصیلی شامل 15آکادمی فنی و مهندسی، 4 آکادمی اقتصاد ، 5 آکادمی علوم انسانی ، 3 آکادمی کشاورزی و دامپزشکی،1آکادمی پزشکی و 1 آکادمی یهودیت، 378 انستیتو در 49 زمینه تخصصی و180 موسسه آموزش عالی غیر دولتی اشاره نمود. بـر اساس آمـار سال تحصیلی1992-1991،مـجـموعـاً 2762800نـفـر در مـوسسـات آموزش عالی روسیه مشغول تحصیل بوده اند.در سال 1992 تعداد 652هزار نفر به تحصیل در سطح کارشناسی ارشد پیوسته مبادرت نمودند و این در حالیست که همه سالـه همین میزان دانشجو وارد دوره تکمیلی آموزشعالی میگردند.درحال حاضر بالغ بر3میلیون دانشجو از روسیه و 150کشور جهان به تحصیل در روسیه مبادرت دارند. خدمات دانشجویی نهادهای مرکزی خدمات دانشجویی در سطح ملی نهاد ارائه دهنده سرویس :اداره کل توسعه اجتماعی کمیته دولتی آموزش عالی نوع سرویس ارائه شده : خدمات اجتماعی ورفاهی سرویس فوق به دانشجویان خارجی نیز ارائه می گردد . نهاد ارائه دهنده سرویس : اداره آموزش متخصصان خارجی کمیته دولتی آموزش عالی نوع سرویس ارائه شده : خدمات ارائه دهنده مشاوره شغلی و آکادمیک سرویس فوق به دانشجویان خارجی نیز ارائه می گردد . نهاد ارائه کننده سرویس : مرکز سرویس روابط بین المللی آموزش نوع سرویس ارائه شده : مرکز خدمات ویژه دانشجویان خارجی سرویس بیمه بهداشت و امنیت اجتماعی ویزه دانشجویان روسی سیستم فوق برای دانشجویان خارجی نیز درنظرگرفته شده است. سرویس ارائه تخفیفهای ویژه رفت وآمد ومسافرت دانشجویان از طریق راه آهن، زمینی وهوایی دانشجویان خارجی از تخفیفهای فوق برخوردار می باشند . انجمنها وکانونهای دانشجویی انجمن ملی سازمانهای اتحادیه کارگری دانشجویان پذیرش تحصیلی دانشجویان خارجی مدارک مورد نیاز اتباع خارجـی به موجب توافقنامـه هایی کـه میان کمیتـه هـای دولتی آمـوزش عالـی فدراسیون روسیه و یا ارگانهای اجرایی مرکزی دیگر کـه موسسات آمـوزشی را تـحت پوشش داشته و ارگانهای دولتی و هدایت کننده موسسات آموزشی کشورهای خارجی،ازمجوز حضور در موسسات آموزش عالی برخوردار می گردند.گفتنی است که این قبیل توافقنامه ها تحت نظارت کمیته دولتی وزارت آموزش عالی روسیه منعقد می گردند. اداره همکاریهای بین المللی کمیته وزارت آموزش عالی روسیه طبق توافق با کمیسیون بین اداری همکاریهای بین المللی آموزشی،همه ساله براساس اعلام نیازارگانهای مرکزی اجرایی که مراکزآموزشی راتحت پوشش دارند وهمچنین سفارتخانه های فدراسیون روسیه مستقردرخارج ازکشور، به تقدیم برنامه های خود در خصوص پذیرش و تقسیم دانشجویان خارجی به موسسات آموزشی جهت تایید، به  ریاست کمیته دولتی وزارت آموزش عالی مبادرت می نمایند. ثبت نـام اتباع خارجی در موسسات آموزش عـالی به هر صورت کـه باشد چه از لحاظ آموزشی و چه از نظر ارتقاء سطح علمی تنها با اجازه اداره همکاریهای بین المللی کـمیـتـه دولتی وزارت آموزش عالی روسیه  قابل اجرا است. الف) دانشجویان خارجی که بـه زبـان روسی مسلط نـبـاشند در ابتدای ورود بـه مراکـز پیش دانشگاهی (آمادگی) به مدت یکسال بـه فراگیری زبـان روسی و مـقـدمـات آمـوزشی مبادرت می نمایند. ب) دانشجویان خارجی همچنین ملزم به گذراندن زبان روسی و دیگر مواد آموزشی متناسب با رشته تخصصی در دوره پیش دانشگاهی می باشند. ج) در پایان دوره پیش دانشگاهی امتحانات پایانی بـرگـزار شده و دانشجویـان موفق در آزمون زبان روسی در حد مدارس متوسطه، به دریافت گواهی اتمام دوره پیش دانشگاهی(مجوزلازم جهت ورود بـه مـراکز تخصصی آموزش عالی) نائل می گردند.آندسته از داوطلبینی نیز که درآزمون زبان روسی درسطح تحصیلات عمومی پذیرش گردند، گواهی و مجوز لازم جهت تحصیل در دوره های متوسطه و حرفه ای دریافت می دارند. د) آندسته ازدانشجویان خـارجی نیزکـه درآزمون نهایی از معلومات کـافی و بنیه علمی لازم دررشتـه تخصصی خود برخوردار نباشند از ورود به موسسات مربوطه محروم گردیده و ازدانشگاه اخراج میشوند. مدارک متقاضیان خارجی داوطلب ورود به مـوسسات آمـوزش عالی روسیه میبـایست دارای شرایط ذیل باشد : -ترجمه مدرک داوطلبین خارجی به یکی از زبانهای روسی ، انـگـلیسی ، فرانسه و یا اسپانیایی -فرم حاوی مشخصات کامل داوطلب و زمینه تخصصی وی -کپی گواهی یا مدرک تحصیلی که به ترتیب سال تحصیلی مواد درسی گذرانده شده و نمرات مربوط در آن ثبت شده باشد  . -گواهی پزشکی صحت مزاج دال بر سلامت جسمی فرد گفتنی است که این گواهی می بایست از سوی وزارت بهداشت و درمان کشور تابعه داوطلب صادر گردد. گواهی عدم اطلاع به بیماری ایدز مورد تایید ارگانهای رسمی بهداشتی و درمانی کشور تابعه داوطلب کپی گواهی تولد (شناسنامه) -شش قطعه عکس در ابعاد4*6 علاوه بر مدارک فوق داوطلبان تحصیل در مقطع دکتری میبایست کپی مدارک تخصصی و ریز نمرات خود در مقطع کارشناسی ارشد را به همراه خلاصه فعالیتها و تحقیقات علمی ارائه نمایند. کـاندیداهای تحصیل بـرای ارتقاء سطح عـلمی لازم است بـرنامه و تحقیق خود را بـه همراه داشته باشند. بـر اساس قـانـون مـصوبـه 28 اکتـرسال 1995 بـه شماره 1039،مبنی برگسترش همکاریها بـا کشورهای خارجی در زمینه آموزشی ، موسسات آمـوزش عـالـی فدراسیون روسیه ملزم به آموزش اتباع خارجی و پرداخت کمک هزینه و ارائه خدمات پزشکی مطابق بـا شرایـط اتباع روسیه (دانشجویان روسی)می باشند. بدیهی است هزینه هـای ایـن خدمات از محل بودجه مرکزی دولت روسیه تامین می گردد.سرآخر به آندسته از اتباع خارجی که به گذراندن موفقیت آمیز بـرنـامه تحصیلی و امتحانات نـهایـی  دولتی نائل گردند، مدرک پایان تحصیلات در رشته تخصصی و درمقاطع کارشناسی (B.Sc.) وکارشناسی ارشد(M.Sc.) اعطاء می گردد.آندسته از اتـبـاع خارجی کـه به گذراندن بـرنـامـه تحصیلی و تحقیق دوره دکتری با موفقیت نائل آمده و از پایان نامه خود دفاع نمایند، رتبه علمی کـانـدیـدای عـلوم و مدرک Ph.D. دریافت می دارند.به اتباع خارجی که بطور موفقیت آمیز دوره D.Sc. را به پایان رسانده و ازپایان نامه خود با موفقیت دفاع کنند مدرک D.Sc. (فوق دکتری) و رتبه علمی دکترای علوم اعطا می گردد. نهادهای مرکزی کمیسیونهای پذیرش دانشجویان خارجی درخصوص ایـجـاد سیاست واحد دولتی درحمـایـت ازهمکـاریهای موسسـات آمـوزشی فدراسیون روسیه با موسسات آموزشی خارجی کمیسیونی تحت عنوان کمیسیون پذیرش دانشجـویـان خارجی تشکیل گردیده است. وظیفه اصلی این کمیسیون،انتخاب کاندیداهای متقاضی ورود به رشته های مختلف تحصیلی وارتقاء سطح دانشجویان خارجی میباشد.کمیسیون مذکور وظیفه دارد،مدارک داوطلبین خارجی ورود به دانشگاهها را دریافت نموده و آنـهـا را دراختیار ارگانهای فدرال(مرکزی) اجرایی که موسسات آموزش عالی را تـحـت پـوشش دارند،قرار دهد.ارگانهای فوق نیز با بررسی مدارک ارائه شده توسط دانشجویان خارجی تصمیم نهایی خود درخصوص پذیرش افراد در دانشگاه و معرفی آنان به مراکز پیش دانشگاهی(آموزش زبان) و فراهم سازی ترتیب انتقال این افراد به موسسات عالی را ترتیب میدهند.ایـن کمیسیون بـرمـراحل پـذیـرش وتـحصیـل اتـبـاع خـارجـی نیز نـظارت دارد.رئیس واعضاء کمیسیون توسط کمیته دولتی وزارت آموزش عالی فدراسیون روسیه تعیین می گردند. اداره آموزش متخصصان خارجی کمیته دولتی آموزش عا لی مرکز خدمات روابط بین الملل « Gosvuzservis» ارزشیابی تحصیلی ارزشیابی مدارک تحصیلی  خارجی مطابق قانون فدرال روسیه مدارک تحصیلی دانشگاهی و تحصیلات تکمیلی و مدارج علمی کشورهای خارجی در صورت تائید ارگان مربوطه دولتی مبنی بـر قانونی بـودن آن در روسیه جنبه رسمی و قانونی می یابد . ترتیب ارزشیابی مدارک و مدارج دانشگاهی وتحصیلات تکمیلی کشورهای خارجی بـدین گونه است کـه مدارک مورد نظر بـر اساس مـدارک و مـدارج علمی و آکادمیک موجود در قوانین فدراسیون روسیه ارزشیابی گـردیده و در صورت وجود مقطع و رشتـه دانشـگـاهـی و تحصیلات تـکمیـلی  در فدراسیون روسیه ارزشیابی می گردد. تائید و ارزشیابی مدارک کشورهای خارجی ، دارنده مدرک را از رعایت قوانین و شرایط لازم جهت ورود بـه موسسه آموزشی معاف نمی سازد که از آن جمله می توان از توانایی در مهارت زبان روسی  نام برد. همکارهای بین المللی  آموزشی موسسات  آموزش عالی مجازند در همکاریهای بین المللی فدراسیون روسیـه در زمینه آموزش عالی و تحصیلات تکمیلی و آموزش های تخصصی در موارد ذیل مشارکت جویند : - مشارکت دربرنامه های دوطرفه یاچند جانبه تبادل دانشجویان مقاطع کارشناسی،کارشناسی ارشد ، دکتری و قوق دکتری، اساتید و کادر علمی - مشارکت دراجـرای تحقیقات عـلـمـی مشترک،کـنـگـره هـای مختلف،کنـفـرانـسهـا، سمپوزیومها و دیگر اجتماعات  علمی - اجرای تحقیقات علمی و اساسی و انجام فعالیتهای ساختاری تجربی بـرطبق سفـارشـات شرکتهای حقوقی خارجی   - مشارکت در برنامه های بین المللی جهت تکمیل و ارتقاء تحصیلات دانشگاهی - آماده سازی و ارتقاء سطح علمی داوطلبان خارجی و تـحـقیـقـات علمی و آماده سازی اساتید خارجی برنامه های تبادلاتی برنامه  TEMPUS برنا مه های تبادل دانشجو با کنسرسیوم دانشگاهها  وکالج های آمریکا برنامه های تبادل دانشجو با شورای آمریکایی اساتید زبان روسی نهادهای مرکزی از جمله مهمترین وظایف موسسات آموزش عالی فدراسیون روسیه در روند برقراری همکاریهای بین المللی می توان به موارد ذیل اشاره نمود : - عضویت در ارگانهای بین المللی غیردولتی - انعقاد قراردادهایی در زمینه همکاریهای مشترک بـا ارگانهای خارجی گفتنی است که این قرار دادها همانند قرار دادهای بین المللی فدراسیون روسیه غیر قابل بررسی است. - ایـجـاد ساختارهای زیـر مجموعه ای با همکاران خارجی نظیر مراکز علمی- پژوهشی ، آزمایشگاهها و موسسات تکنولوزیک ارزیابی  تحصیلی نهادهای مرکزی کمیته ملی آموزش عالی که عهده دار وظایف ارزیابی مدارک خارجی به منظور ورود به موسسات آموزش عالی و ارزیابی مدارک خارجی به منظور ورود به تحصیلات تخصصی وتکمیلی است. وزارت آموزش وپرورش که عهده دار وظایف ارزیابی مدارک خارجی به منظور ورود به موسسات آموزش عالی و ارزیابی تحصیلات جامع وتکمیلی وارزیابی مراکز فنی وحرفه ای است. کمیته عالی ارزیابی که عهده دار مسئولیت ارزیابی مدارک دکتری می باشد. ارزیابی تحصیلی معاهدات چندجانبه از جمله مهمترین پیمانهای چند جانبه که در ارتباط با ارزیابی تحصیلات ، مدارک ودیپلم ها منعقد گردیده اند، می توان از موارد ذیل نام برد : 1- قرارداد سازمان یونسکو در ارتباط با ارزیابی تحصیلات، مدارک ودیپلم ها ومدارک در برگیرنده آموزش عالی درکشورهای حوزه اروپا مصوب سال 1979 قرارداد سازمان یونسکو در ارتباط با ارزیابی تحصیلات ، مدارک ودیپلم ها و مدارک در برگیرنده آموزش عالی در آسیا وکشورهای حوزه اقیانوس آرام قرارداد سازمان یونسکو تحصیلات ، دیپلم ها ومدارک کشورهای اروپا مصوب سال 1979 قرارداد منطقه ای سازمان یونسکو در ارتباط با ارزیابی تحصیلات ، دیپلم ها ومدارک کشورهالی آسیایی و حوزه اقیانوس آرام مصوب سال 1983 از جمله پیمانهای دو جانبه که در ارتباط با ارزیابی تحصیلات ، مدارک ودیپلم ها با کشور ثالث منعقد گردیده اند، می توان به موارد ذیل اشاره نمود : نام کشور : فنلاند مرجع  قرارداد : پروتکول حکومتی در ارتباط با ارزیابی متقابل دیپلم های معادل آموزش عالی مصوب هفتم دسامبر 1989 نام کشور : مجارستان مرجع قرارداد : قرارداد مدارک ومدارج معادل مصوب 11 اکتبرسال 1974 نام کشور : ویتنام مرجع قرارداد : قرارداد مدارک ومدارج معادل مصوب 10 فوریه سال 1978 نام کشور : عراق مرجع قرارداد : سند وثبت مدارک معادل مصوب12 فوریه سال 1978 نام کشور : هند مرجع قرارداد : سند وثبت مدارک ومدارج معادل مصوب 24 نوامبرسال 1978 نام کشور : اسپانیا مرجع قرارداد  : قرارداد ومعادل سازی وارزیابی مدارک ومدارج معادل مصوب : 26 اکتبرسال 1990 نام کشور : چین مرجع قرارداد : قرارداد ارزیابی دو جانبه مدارک ومدارج مصوب20 می سال 1995 نام کشور :کوبا مرجع قرارداد :پروتکول معادل سازی مدارک ومدارج مصوب : 4 نوامبرسال1971 نام کشور : پرو مرجع قرارداد : پروتکول معادل سازی مدارک ومدارج مصوب : 28 اکتبرسال 1987 نام کشور : لهستان مرجع قرارداد : قرارداد معادل سازی وارزیابی معادل مدارک ومدارج مصوب 10 می سال 1974 نام کشور : سوریه مرجع قرارداد : پروتکول معادل سازی مدارک ومدارج مصوب 28 سپتامبرسال 1966 نام کشور : الجزایر مرجع قرارداد : پروتکول معادل سازی مدارک ومدارج مصوب : 12می سال 1969 نام کشور : یوگسلاوی مرجع قرارداد : ارزیابی متقابل مدارک ومدارج مصوب : 15 مارچ سال 1988 اصلاحات آموزشی بسط وگسترش  آموزش  دانشگاهی اصلاح و به روز نمودن آموزش دانشگاهی تمرکز زدایی مدیریت آموزشی واستقلال بخشی به دانشگاه ها ایجاد بخش غیر دولتی آموزش دانشگاهی گفتنی است که بالغ بر 548موسسه آموزش دانشگاهی دولتی و206 موسسه آموزش دانشگاهی خصوصی در روسیه وجود دارد که کمیته دولتی 219 موسسه آموزش دانشگاهی دولتی را تأمین مالی نموده و96 موسسه آموزش دانشگاهی نیز از جانب وزارت آموزش وپرورش تأمین اعتبار می‌گردند. توسعه آموزشی یکی ازراههای شناخت آموزش عالی روسیه،بررسی کمیت و کیفیت دانشمندان‏ ،محققین و شخصیتهای مختلف فرهنگی و علمی برخاسته از نظام آموزش عـالـی ایـن کشور است کـه نقش بسزایی در پیشرفت ترویج دانش بشری داشته اند. نظام آموزش عالی روسیه علی رغم ریشه های عمیق تاریخی،نـظامی پـویـا و انعطاف پذیر بوده و بعنوان یکی از نظامهای آموزشی معتبر جهانی از تجارب ارزشمند ومتخصصین کارآمد مطابق با استانداردهای بین المللی برخوردار گردیده و برای آموزش و تربیت متخصصین ازسیستم چنـد مقطعی برخوردار است.همچنین به ارائه برنامه های پژوهشی وآموزشی اروپـا و روز دنیا مبادرت می نماید.یکی ازاولویتهای نظام آموزش عالی روسیـه،فعالیت درسطح بین المللی است وامروزه این نظام آموزشی ارگانی فعال درارائه خدمات آموزشی و پژوهشی در سطح جهان به شمار می آید به نحویکه در حال حاضر بالغ بر400هزار متخصص خارجی برخوردار ازمـدارک نظام آموزش عالی روسیه به فعالیت موفقیت آمیزدر 50کشور جـهان مبادرت می نمایند. ویژگیهای جغرافیایی و پراکندگی موسسات آموزش عالی  از آنجا که روسیـه پهنـاورتـرین کشور جهان به شمار می آید، لذا بسیـار مشکـل است کـه بـتـوان خصوصیات اقلیمی ، جغرافیایی و طبیعی تعریف شده ای را برای این کشور بازگو نمود. این کشور در قسمت اعظم قاره های اروپا و آسیا قرار گرفته است و از طریق مناطق شمال غربی آلاسکا بـا قاره آمریکا همسایه است . اختلاف ساعت در مرزهای شرقی و غربی ایـن کشور بـه 10سـاعـت میرسد، به نحویکه مردم غربی ترین نقاط روسیه زمانی صبح را آغاز میکنند که مردم مناطق شرقی شب را آغاز خواهند کرد.در ایـن کشور پهناور بیش از138مـوسسه آموزش عالی در مناطق مرکزی و شمال غربی و در محدوده شهر های مسکو وسن پطرزبورگ واقع گردیده است که از این تعداد78 موسسه آموزش عالی در مسکو و42 موسسه آموزش عالی در شهر سن پطرزبورگ واقع شده اند. رود ولـگـا کـه بزرگترین رودخـانه کشور است بـه لحـاظ کشاورزی ، صنعت و کشتی رانی اهمیت فراوان دارد ، از این روی،شهرهای بسیاری در حاشیه این رودخانه واقع شده اند. درشهرهای حاشیه رود ولگـا تعداد 22 موسسه آموزش عالی واقع شده اند.یکی از مناطق پرجمعیت ودارای تمدنهای فراوان درکشور فدراتیو روسیه منطقه وسیعی بنام چرنوزیوم است که درمحدوده شمال قفقاز و رودخانه های حوزه آبریزدریای سیـاه قرار گرفته است.چرنوزیوم اصطلاحاًبه معنای زمین یا خاک سیاه است.مشخصه اصلی این منطقه وجود خاکهای عمیق و حاصلخیز به رنگ سیاه است که باعث تولیدات فراوان کشاورزی دراین مناطق شده است. تعداد موسسات آموزش عالی روسیه در این منطقه به 22 موسسه بالغ می گردد. علاوه بر این، تعداد 200 موسسه آموزش عالی روسیه در مناطق مختلف دارای شعباتی هستند. پژوهش و تحقیقات تحقیقات  آموزشی طبق آمار بدست آمده طی سال 1992، 155عضو دانشگاهی روسیه ، مجریان اصلی هماهنگ کننده فعالیتهای علمی و تحقیقاتی در زمینه آموزش و پرورش کشور روسیه به شمار می آیند که همگی در23مؤسسه و سازمان دانشگاهی استخدام شدند.علاوه بر این،8مؤسسه تحقیقاتی و7 آزمایشگاه تحقیقی مؤسسه تربیت معلم ، در زمره مهمترین مراکز تحقیقاتی آموزش و پرورش کشور بودندکه علوم تعلیماتی و شکل مالی بودجه کشور را به هم ارتباط می دادند که در سال 1992 ، به استخدام مؤسسات و آزمایشگاهها در آمدند. نهادهای مرکزی تحقیقات درزمینه آموزش توسط انستیتوی تحقیقات آکادمیک روسیه ومراکز وزارت آموزش و پرورش،صورت می گیرد. 278پروژه از57ناحیه روسیه در این خصوص فعالیت دارند. توسعه آموزشی توسعه علمی- روش شناختی فعالیت تاسیسات آموزشی و پزوهشی تالیف کتب درسی جدید برمبنای متدهای تحقیقاتی و پزوهشی توسعه نظامهای آموزش تکنولوژیک‌ و ارتباط از دور در حوزه های آموزش و علوم تداوم توسعه فرا ساختاری علمی و تکنیکی (تکنوپارک) در مراکز آموزشی و تحقیقاتی کشور  آموزش معلمان معلمین مقاطع ابتدایی و پیش دبستانی موسسات آموزشی مقطع غیر دانشگاهی(کالجهای فنی و عمومی) معلمین مدارس پیشین دبستانی ودبستانی را آموزش می دهند.مدت زمان دوره 2 تا 5 سال می باشد.این در حالیست که برخی موسسات آموزش معلمان مقطع دانشگاهی،معلمین مدارس ابتدایی را آموزش می دهند که طول این دوره ها نیز5سال می باشد.فارغ التحصیلان دوره های موسسات آموزشی فوق ممکن است  حرفه معلمی را به صورت عملی وحرفه ای(کارآموزی) تجربه نمایند. معلمین مقطع متوسطه آموزش معلمین مراکزمتوسطه درموسسات آموزش معلم مقطع دانشگاهی صورت میپذیرد. برنامه آموزشی موسسات فوق 5سال بطول می انجامد.فارغ التحصیلان ممکن است بصورت کار آموزی حرفه معلمی را تجربه نمایند. نرخ کادر مراکز آموزش دولتی فدارسیون روسیه مناطق شهری مناطق حاشیه ای تعداد کل 97-96 98-97 97-96 98-97 97-96 98-97 تعدادمعلمین تک شغل 922913 931035 646002 645794 1568915 15676829 آموزش عالی  تکمیلی 727630 7434431 447113 449423 1174743 1192854 آموزش عالی مقدماتی 25895 25439 18178 17799 44073 43238 8/2% 7/2% 8/2% 7/2% 8/2% 7/2% آموزش متوسطه 165161 158148 169749 168527 334910 326770 9/17% 17% 3/26% 1/26% 3/21% 7/20% معلمین زن سطوح مختلف آموزشی 817689 825444 515730 515848 1333419 1341292   نرخ  کادر مراکز آموزش شبانه عمومی فدراسیون روسیه طی سالهای1999-1997 - تعداد معلمین 98-1997 99- 1998 تعداد کل معلمین 50232 51223 تعداد معلمین مراکز آموزش شهری 28790 29736 تعداد معلمین مراکز آموزش  حاشیه ای 21442 21360 تعداد معلمین مدارس آموزش متوسطه  شبانه - 29352 تعداد اساتید مراکز آموزش عالی شبانه - 3053   نرخ کادر آموزشی و پزشکی مراکز آموزش استثنایی مدارس تعداد کادر آموزشی و پزشکی معلمین پزشکان پرستاران 98-97 99-98 98-97 99-98 98-97 99-98 مدارس ویژه کودکان عقب مانده ذهنی 34195 34720 1227 1229 2337 2323 مدارس افراد ناشنوا 3111 3228 37 102 152 147 مدارس ویژه افراد مواجه با آسیب شنوایی 2915 3015 108 110 132 159 مدارس ویژه کودکان نابینا 785 579 35 25 50 37 مدارس ویژه افراد مواجه با آسیبهای بینایی 1649 1866 118 134 148 174 مدارس ویژه افراد مواجه با ناتوانییهای تکلمی 1876 1825 78 82 123 115 مدارس ویژه کودکان  مواجه با ناتوانییهای حرکتی 1363 1727 166 226 404 506 مدارس ویژه کودکان عقب مانده ذهنی 2032 2617 115 141 153 215 مدارس شبانه روزی استثنایی 31110 33284 333 309 794 804   نرخ کادر مراکز آموزش غیر دولتی فدراسیون روسیه 98-1997 99-1998 معلمین آموزش پیش دانشگاهی 15645 16045 معلمین برخوردار از مشاغل دیگر 4212 4379 کادر آموزش عالی تکمیلی 13443 14069 کادر آموزش عالی مقدماتی 511 469 کادر آموزش متوسطه 1622 1461 کادر برخوردار از 5 تا 10 سال سابقه کاری 3513 3257 کادر برخوردار از بیش از 10 سال سابقه کاری 8476 9407 اساتید دانشگاهی اساتید راهنمای دانشجویان میبایست ازمیان اعضاء هیئت عـلمـی در پـایـه استـادی و فوق دکتری علوم منصوب گردند. در برخی موارد بنا به تصمیم هیئت های علمی موسسات آموزش عالی، عضو هیئت علمی با درجه دانشیاری نیزمیتواند بعنوان استادراهنما فعالیت نمایند.دانشجویان این دوره که پروژه تحقیقاتی خود را در مـرزهای عـلـم و تکنولوژی رشته تخصصی خود دنبال میکنند مجاز به انتخاب دو استاد راهنما و یا یک استاد راهنما و یک استاد مشاور می باشند که ممکن است یکی از آنها درمرتبه دانشیاری باشند.اساتید راهنما بر انجام برنـامـه های آموزشی و پـروژه های تحقیقاتی تصویب شده دانشجـویان نظارت کامل دارند.دانشجویان دوره دکتری موظفند همه ساله گزارش فعالیتهای یکساله خود را بـه همراه نتایج کسب شده به اعضاء هیئت علمی گروه آموزشی مربوطه ارائه دهند.دانشجویانی که درمدت تعیین شده ازعهده ارائه برنامه های آموزشی و پروژه تحقیقاتی خود برنیایند با حکم ریاست موسسه آموزش عالی مربوطه از دوره اخراج می گردند.دانشجویان این دوره همچنین برای انجام اقدامات مربوط به رساله تحقیقاتی و تکمیل مطالعات خود میتوانند برابر با سایراعضاء هیئت علمی موسسات آموزش عالی و سازمانهای علمی از تجهیزات ، آزمایشگاهها ، اتاقهای کار و کتابخانه ها بهره برداری نموده  و از حق ماموریت به مراکز آموزشی و پژوهشی دیگر جهت تکمیل تحقیقات خود برخوردار گردند.انتقال دانشجویان ایـن دوره از یک دانشگاه بـه دانشگاه دیـگر بـا موافقت روسای دو دانشگاه بلامانع است.روسـای موسسات آمـوزش عالی مکلفند در صورت درخواست دانشجو در حد امـکان تسهیلات و امکانات دولتی لازم را در اختیار وی قـرار داده تـا وی به مهارتهای حـرفـه ای تکمیلی دست یابد.دانشجویان ایـن دوره که به تحصیل در سیستم حضوری مبادرت می نمایند، همه ساله به مدت2ماه ازمرخصی تحصیلی(تعطیلات) برخوردار می گردند.موسسات آموزش عالی مجازند برطبق قرار دادهای فیمابین با ارگانها ومراکز اعزام دانشجو،در صورت لزوم برای دانشجویان ورودی جدید پیش دوره یا کارآموزی مقدماتی برگزار نمایند.تضمینها و مزایای اجتماعی ویژه دانشجویان دوره دکتری مطابق قوانین روسیه و تصویب نامه های هیئت دولت روسیه فدراتیو تعیین می گردد. بررسی آماری اعضای هیئت علمی موسسات آموزش عالی بر طبق آمار منتشره بالغ بر700هزار نفر در موسسات آموزش عالی روسیه مشغول بکار میباشند که از این تعداد350هزارنفرمدرس ، 50000 نـفر در امور پژوهشی و 300 هزار نفر در امـور مدیـریتی و خدمـات اداری مشغول به فعالیت می باشند. از تعداد مدرسین150 هزاراستاد (آکادمیسین و پرفسور) و77هزار دانشیار و استادیار با مدارک فوق دکتری و دکتری در امور آموزشی و پژوهشی مشغول به فعالیت می باشند. نرخ کادر هیئت علمی موسسات آموزش عالی روسیه برمبنای مدرک تحصیلی ، درجه علمی و موقعیت شغلی آنا ن           موقعیت شغلی        مدرک علمی              درجه علمی عضوهیئت علمی تمام وقت D.Sc. Ph. D  استاد/ پرفسور دانشیار و استادیار روسای موسسات آموزش عالی 292 207 413 108 563 معاونین موسسات  آموزش عالی 507 1159 698 885 2202  روسای دانشکده ها 617 2672 730 2410 3720 روسای گروههای آموزش 7254 9769 7515 8952 18799  استاد گروه آموزشی 8438 2973 8547 2840 12315 دانشیار و استادیار گروه  آموزشی 413 76601 26 66012 82702 مدرس ارشد 13 12424 1 194 55272 مدرس 25 11101 0 113 63720 مجموع  17629 117449 17985 81927 239848 حقوق و مزایای معلمین طبق آمارسال1998،میزان حقوق رسمی معلمین در فدراسیون روسیه از220 تا 585 روبل متفاوت می باشد.این در حالیست که حقوق پرسنل مدیریت مدارس بر405 تا 735بالغ می گردد.لازم به ذکر است که حقوق مکفی برای ادامه زندگی هر فرد 411روبل در ماه میباشد.حقوق معلمین در مقایسه با حقوق کادر دیگر حوزه های اقتصادی ازکمترین مقدارممکن برخوردارمیباشد.به عبارت دیگرمیتوان گفت که سطح حقوق کادر آموزشی کشور تنها بر30%معدل حقوقی کادر حوزه صنایع کشور بالغ می گرددکه این خود به افزایش تمایل تعداد بیشتری از معلمین به کاهش سن بازنشستگی در حوزه آموزش وکاهش نرخ جذب معلمین سطوح مختلف آموزشی از میان فارغ التحصیلان مراکز آموزش عالی منجر گردیده است.علاوه بر این حقوق پرداختی معلمین به روز نبوده و با تاخیر زیاد توام است.مدت زمان تاخیر درپرداخت حقوق معلمین در مناطق مختلف کشور از3تا10ماه متغیر است. درمقابل میزان حقوق معلمین مدارس غیردولتی بالاتر از معلمین مدارس دولتی است که این خود به دلیل وجود اختلافات عمده در نسبت معلمین به دانش آموزان است به نحویژه در مدارس دولتی به استثنای مدارس کم ظرفیت حومه شهر، میانگین نسبت دانش آموزان به معلمین2تا چند برابر این نسبت درمدارس خصوصی بوده است. آموزش بزرگسالان ازجمله مهمترین مراکزآموزش بزرگسالان روسیه میتوان از90انستیتوی آموزش مهارتهای شغلی تحت مسئولیت فدراسیون نام برد.علاوه بر این،3انستیتوی آموزش پایه شغلی تحت نظارت وزارت آموزش و پرورش فعالیت دارند. آموزش  فنی و  حرفه ای ساختار آموزشی آموزش حرفه ای پایه یکی از راههای تربیت کیفی نیروی انسانی و متخصص کشور و باز آموزی جمعیت غیر شاغل و بیکار به شمار می آید.در حال حاضر دو سوم ازکارکنان شاغل درشاخه های اقتصادی روسیه از مراکز فنی و حرفه ای فارغ التحصیل گردیده اند.درفدراسیون روسیه بالغ بر4050موسسه با مجموع 7/1میلیون دانش آموز به انضمام 6/3 هزارمدرسه روزانه با 6/1میلیون کارآموز من جمله 883 مرکز لیسه  حرفه ای در این حوزه فعالیت داشتند.علاوه بر نظام آموزش فنی و حرفه ای دولتی، 8موسسه آموزش حرفه ای پایه غیردولتی نیز فعالیت داشتند.ازسال1991 تا 1997، تاسیسات نظام آموزش حرفه ای پایه به 271مرکزتقلیل یافت.طی سال 1998 نظام آموزش حرفه ای با اعمال تغییراتی درشاخصهای کمی به بهای تجدید سازمان تاسیسات آموزش حرفه ای تغییر یافت.دراین فرایند10موسسه آموزشی حذف شده و9 مرکز دوباره ایجاد گردید.طی سالهای1991تا 1997 همچنین نرخ کارگران آموزش دیده حوزه کاری کشور به1/341 هزار نفر کاهش یافت.این در حالیست که در سال 1998 نرخ متخصصین مراکز آموزش حرفه ای پایه بر800هزار نفر من جمله 668 هزارفارغ التحصیل مدارس حرفه ای روزانه و لیسیوم بالغ گردید.سیاست سال 1998،درخصوص آموزش فنی و حرفه ای موید حفظ تمایل درجهت تقلیل نرخ کادر مراکز آموزش فنی و حرفه ای و تاکید بر برخورداری جوانان از امکانات آموزش حرفه ای است.بدین لحاظ نظام آموزش حرفه ای، بازآموزی شهروندان بیکار وغیر شاغل و مدرنیزه نمودن آموزش


دسته‌بندی نشده

سایت ما حاوی حجم عظیمی از مقالات دانشگاهی است . فقط بخشی از آن در این صفحه درج شده شما می توانید از گزینه جستجو متن های دیگری از این موضوع را ببینید 

کلمه کلیدی را وارد کنید :

دسته بندی: دسته‌بندی نشده

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

مطالب مرتبط

دسته‌بندی نشده

3 (1141)

بررسی تاریخ شناخت تاریخچه و علل پیدایش شهر شهر نیشابور مانند سایر شهرهای استان خراسان جزء اولین مراکز مسکونی است که اقوام آریایی پس از ورود به ایران در آن سکنی گزیدند. خراسان قدیم به ادامه مطلب…

دسته‌بندی نشده

3 (1142)

بنام خدا سازمان صنایع کوچک و شهرکهای صنعتی ایران شرکت شهرکهای صنعتی مازندران معاونت صنایع کوچک طرح امکان سنجی "پارچه بافی" پاییز 85 فهرست مطالب فصل اول بررسی بازار مطالعه و شناخت محصول...............................................................................................................................4 عوامل موثردر ادامه مطلب…

دسته‌بندی نشده

3 (1140)

واژه «شطرنج»تلفظ فارسی «چاتورانگا » است کلمه ای که در زبان سانسکریت برای نام گذاری این بازی به کار برده می شود،جایی که معمولاً از آن به عنوان نخستین زادگاه این بازی یاد می شود. اگر ادامه مطلب…

background